توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٦ - قابل بودن دلالت عقليه براى اداء معانى مختلف بواسطه آن

١- دلالت تضمّن.

٢- دلالت التزام.

در دلالت تضمّن اجزاء لازمه كلّ بوده و در دلالت التزام، امر خارج لازمه ملزوم ميباشد. بديهى است مراتب لزوم اجزاء براى كل در دلالت تضمّن و مراتب لزوم لوازم براى ملزومات در دلالت التزام از حيث وضوح و خفاء مختلف مى‌باشند.

سپس شارح گويد:

آنچه گفتيم در دلالت التزام ظاهر و روشن است چه آنكه ممكن است شيئى لوازم متعدّدى داشته كه بعضى از آنها بآن شيى نزديكتر بوده و بواسطه قلّت وسائط از نظر انتقال سريعتر باشند در نتيجه اداء ملزومات با الفاظى كه براى اين لوازم وضع شده و دلالت آنها بر اينمعانى از حيث وضوح و خفاء مختلف و متفاوت مى‌باشد امكان‌پذير است چنانچه امكان دارد لازم واحدى داراى ملزومات متعدّدى بوده كه لزوم آن لازم براى بعضى از آنها اوضح و براى برخى ديگر واضح باشد در نتيجه اداء لازم با الفاظى كه براى اين ملزومات وضع شده و دلالت آنها بر اينمعانى از حيث وضوح و خفاء مختلف و متفاوت مى‌باشد ممكن مى‌گردد.

و امّا دلالت تضمّن:

گفتيم مراتب لزوم اجزاء براى كل در اين دلالت ممكن است مختلف باشد اكنون مى‌گوئيم:

جهت آن اينستكه:

ممكنست معنائى جزء از معناى ديگر بوده درحاليكه همين‌