توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٨ - تشبيه و شرح آن

دلالت بر مشاركت امرى با امر ديگر در معنائى مشروط باينكه نه بر وجه استعاره تحقيقيّه بوده و نه استعاره بالكنايه و نه تجريد، بنابراين همانطوريكه مصنّف گفته است دو مثال ذيل در آن داخل مى‌شوند:

الف: زيد اسد بحذف ادات تشبيه.

ب: فرموده حقتعالى: صم بكم عمى‌ بحذف اداه تشبيه و مشبّه جملگى و تقدير هم كاصم و ابكم و اعمى مى‌باشد.

البتّه بايد توجّه داشت اينكه مصنّف گفته است ايندو مثال در تعريف تشبيه داخل مى‌شوند كلام خصوص ايشان نبوده بلكه محقّقين از ادبائن نيز بر آنند زيرا ايشان معتقدند كه ايندو مثال تشبيه بليغ بوده نه استعاره بدليل آنكه استعاره در موردى ميباشد كه مستعارله بطور كلّى مطوّى و منوّى بوده و كلام را از آن خالى آورده ولى در عين حال در صورت نبودن قرينه حاليّه يا فقدان فحواى كلام براى اراده شدن منقول‌عنه و منقول‌اليه صلاحيّت داشته باشد.

شرح فارسى‌

توضيح‌

قوله: التّشبيه الاصطلاحى: تشبيه اصطلاحى عبارتست از تشبيهى كه از استعاره و تجريد خالى باشد.

قوله: او على وجه تبتنى عليه الاستعارة: منظور از آن استعاره بالقوّه است نه بالفعل و آن در وقتى است كه در عبارت طرفين تشبيه (مشبّه و مشبّه‌به) و ادات تشبيه ذكر شده باشند مانند:

زيد كالاسد.