توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٧ - وجه شبه مركب عقلى

عالم بوده ولى بآن عمل نمى‌كردند را به حمارى كه روى آن كتب علمى گذارده باشند تشبيه فرموده و وجه شبه حرمان انتفاع مزبور مى‌باشد و آن امر عقلى استكه از امورى چند انتزاع شده چه آنكه از حمار كه مشبّه‌به است فعل مخصوص يعنى حمل و باركشى كردن لحاظ شده و محمول را ظروف و اوعيه علوم در نظر گرفته و ملاحظه شده حمار بآنچه در اين اوعيه هست عينا مى‌باشد و عينا در جانب مشبّه نيز اين امور منظور گرديده است.

شرح فارسى‌

توضيح‌

قوله: بابلغ نافع: مقصود از آن كتاب آسمانى توراه مى‌باشد.

قوله: مع تحمّل التّعب: ضمير فاعلى در [تحمّل‌] به يهود راجع است.

قوله: فى استصحابه: ضمير مجرورى به ابلغ نافع عود مى‌كند.

قوله: مثل الّذين حمّلوا التّوراة الخ‌ : آيه (٥) از سوره جمعه.

قوله: فانّه امر عقلى الخ: ضمير منصوبى در [فانّه‌] به حرمان الانتفاع الخ راجع است.

قوله: لانّه روعى من الحمار: ضمير در [لانّه‌] به معناى [شأن‌] است.