توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٨ - اركان تشبيه

ملموسات نبوده بلكه نرمى آنها محسوس به لمس مى‌باشد ولى در عين حال از باب تسامح در عرف اينطور معروف و مشهور شده كه ميگويند:

ابصرت الورد (گل را ديدم) و شممت العنبر (عنبر را بوئيدم) و ذقت الخمر (شراب را چشيدم) و لمست الحرير (حرير را لمس نمودم).

شرح فارسى‌

توضيح‌

قوله: امّا حسيّان: يعنى هم مشبّه و هم مشبّه‌به هردو از اشيائى هستند كه بيكى از حواس ظاهره پنجگانه يعنى بينائى، شنوائى، بويائى، چشائى و لامسه درك مى‌شوند.

قوله: كالخدّ و الورد: مثلا مى‌گويند: خدّه كالورد (رخسارش همچون گل مى‌باشد).

قوله: و الصوت الضعيف و الهمس: مثل اينكه گفته ميشود: صوت زيد كالهمس (صداى زيد همچون همس مى‌باشد) يعنى صدايش جوهر نداشته و از فضاى دهن بيرون نمى‌آيد.

قوله: و النكهة و هى ريح الفم و العنبر: مانند اينكه مى‌گويند: نكهه زيد كالعنبر (بوى دهان زيد مانند بوى عنبر است) يعنى همانطورى كه بوى عنبر مطلوب بوده و هركسى بطرفش ميل مى‌نمايد بوى دهان زيد نيز چنين مى‌باشد.

قوله: و الريق و الخمر: چنانچه مى‌گويند: ريق زيد كالخمر (آب دهان زيد مانند شراب است) يعنى همانطورى كه شراب باعث مست شدن شارب مى‌گردد و وى از آن ملتذّ ميشود آب دهان زيد نيز داراى چنين خاصيّت و امتيازى است.