توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٢ - تشبيه غريب
دوّم: قلّت تكرّر مشبه به بر حسّ.
سؤال
چطور ندرت حضور مشبهبه سبب عدم ظهور وجه شبه مىباشد؟
جواب
وجه شبه فرع طرفين تشبيه يعنى مشبّه و مشبهبه ميباشد و قدر جامع بين ايندو زمانى مورد طلب واقع ميشود كه ايندو حاضر باشند حال وقتى حضور ايندو نادر و كمياب بحساب آيد التفات و توجّه ذهن به جامعشان نيز ندرتا اتفاق مىافتد.
شرح فارسى
توضيح
قوله: فى نظره متمهلا: كلمه [متمهل] يعنى دقيق و متأمل
قوله: الى الامثلة الّتى ذكرناها آنفا: مقصود چهار مثالى استكه شارح اخيرا ذكر نمود يعنى: تشبيه البنفسج بنار الكبريت و انياب الاغوال و اعلام ياقوت نشرن على رماح من زبرجد و مثل الحمار يحمل اسفارا.
قوله: لانّه فرع الطرفين: ضمير در [لانه] به وجه شبه راجع بوده و مقصود از طرفين، طرفين تشبيه يعنى مشبه و مشبّهبه مىباشد.
قوله: و الجامع المشترك الذى بينهما: مقصود از [جامع]