توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠١ - اقسام تشبيه

قوله: كتشبيه الخدّ بالورد: مثل اينكه بگوئيم: خدّه كالورد

قوله: و هو موقوف على اعتبار هذين القيدين: ضمير [هو] به وجه شبه راجع است و مراد از [هذين القيدين‌] قيد در مشبه و مشبّه به ميباشد.

قوله: اشياء قد تضامّت و تلاصقت: كلمه [تلاصقت‌] عطف تفسير است براى [تضامّت‌].

قوله: حتّى عادت: كلمه [عادت‌] يعنى صارت.

قوله: و هو مركّب من عدّة امور: ضمير [هو] به اعلام ياقوت نشرن على رماح من زبرجد راجع است.

قوله: و الفرق بين المركّب و المفرد الخ: حاصل فرق اينستكه مركّب عبارتست از هيئتى كه از امورى تعدّد انتزاع ميشود همچون اعلام ياقوتيّه منشور بر رماح زبرجديّه ولى مفرد مقيّد عبارتست از شئ واحدى كه با قيد در نظر گرفته ميشود همچون راقم كه رقمش مقيّد است بر آب يا آئينه‌اى كه مقيّد است باينكه در دست لرزان باشد پس در مركّب مقصود بالذات هيئت بوده و اجزائى كه هيئت از آنها انتزاع شده بالتبع منظور و مقصود مى‌باشند بخلاف مفرد مقيّد زيرا در آن يكى از اجزاء مقصود بالذّات است و باقى بالتّبع مقصود هستند.

قوله: حذفت التاء: اختلاف است در اينكه آيا تاء مضارعه حذف شده يا تاء بعدى برخى اوّلى و گروهى دوّمى را گفته‌اند.

قوله: لم يستره غيم: ضمير منصوبى در [لم يستره‌] به شمس راجع بوده و كلمه [غيم‌] بفتح غين يعنى ابر.

قوله: خصّها: ضمير فاعلى به شاعر و ضمير مفعولى به [الرّبا]