توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢٨ - تشبيه غريب

جواب‌

شارح در جواب اين سئوال مى‌گويد:

مقتضاى تفصيل كه عدم ظهور مى‌باشد با مقتضاى قرب مناسبت در صورت اوّل و تكرّر بر حس در فرض دوّم معارضه مى‌كند و اين مقتضا عبارت است از ظهور، و بديهى است پس از معارضه گويا تفصيلى موجود نيست تا اقتضايش عدم ظهور باشد.

قوله: فى الصورة الاولى: مقصود موردى است كه حضور مشبّه‌به در ذهن هنگام حضور مشبه باشد.

قوله: و التكرّر على الحسّ فى الثانية: مقصود از [ثانيه‌] صورت دوّم است و آن موردى ميباشد كه مشبه‌به در ذهن مطلقا غلبه حضور دارد.

[تشبيه غريب‌]

متن‌

و امّا بعيد غريب و هو بخلافه، لعدم الظّهور امّا لكثره التّفصيل كقوله:

و الشمس كالمرآة فى كف الاشل.

او ندور حضور المشبه به امّا عند حضور المشبّه لبعد المناسبة كما مرّ و امّا مطلقا امّا لكونه وهميّا او مركبا خياليا او مركبا عقليا كما مرّ او لقلّة تكرّره على الحس كقوله:

و الشمس كالمرآة فى كف الاشل.

فالغرابة فيه من وجهين.

شرح عربى‌

( امّا بعيد غريب) عطف على قوله اما قريب مبتذل‌ ( و هو بخلافه) اى ما لا ينتقل فيه من المشبه به الا بعد فكر و