توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٤ - انتقاد و اشكال

شكوفه.

متن‌

فعلم فساد جعله فى قول القائل [النحو فى الكلام كالملح فى الطّعام‌] كون القليل مصلحا و الكثير مفسدا، لانّ النّحو لا يحتمل القلّة و الكثرة بخلاف الملح.

شرح عربى‌

( فعلم) من وجوب اشتراك الطرفين فى وجه التّشبيه‌ ( فساد جعله) اى وجه الشّبه‌ ( فى قول القائل [النّحو النّحو فى الكلام كالملح فى الطّعام‌] كون القليل مصلحا و الكثير مفسدا) لانّ المشبّه اعنى النّحو لا يشترك فى هذا المعنى‌ ( لانّ النّحو لا يحتمل القلّة و الكثرة) اذ لا يخفى انّ المراد به ههنا رعايت قواعده و استعمال احكامه مثل رفع الفاعل و نصب المفعول و هذه ان وجدت فى الكلام بكمالها صار صالحا لفهم المراد و ان لم توجد بقى فاسدا و لم ينتفع به‌ ( بخلاف الملح) فانّه يحتمل القلّة و الكثرة بان يجعل فى الطعام القدر الصّالح منه او اقلّ او اكثر بل وجه الشّبه هو الصلاح باعمالهما و الفساد باهمالهما.

ترجمه‌

انتقاد و اشكال‌

مصنّف گويد:

پس معلوم شد در قول قائل كه گفته: النّحو فى الكلام كالملح فى الطّعام صحيح نيست وجه شبه را اين قرار دهيم كه هركدام از نحو و نمك كم آنها مصلح بوده و زيادشان مفسد ميباشند.