توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٥ - انتقاد و اشكال

و وجه فساد اين گفتار آنستكه نحو قابل قلّت و كثرت نبوده بخلاف نمك كه چنين مى‌باشد از اينرو وجه شبه بين آنها وجود ندارد.

شارح گويد:

گفته شد واجب و لازم است كه طرفين تشبيه يعنى مشبّه و مشبّه‌به در وجه شبه مشترك باشند، اكنون مى‌گوئيم:

با توجّه باين نكته اينكه برخى وجه شبه در عبارت: النحو فى الكلام كالملح فى الطعام يعنى رعايت قواعد نحو در كلام همچون نمك در غذا مى‌باشد.

را ايندانسته‌اند كه قليل هركدام از نحو و نمك مصلح و كثير آن مفسد است.

صحيح و درست نيست زيرا مشبّه يعنى نحو در اينمعنا با نمك مشترك نيست چه آنكه نحو براى قلّت و كثرت قابل نيست زيرا معلوم است مراد از نحو رعايت قواعد و استعمال احكام آن مثل رفع دادن به فاعل و نصب به مفعول مى‌باشد و بديهى استكه اين رعايت اگر كاملا در كلام رعايت شده و در آن يافت شود كلام براى فهميدن معنا از آن صالح بوده و در غير اين صورت فاسد و قابل استفاده نميباشد بخلاف نمك زيرا قابل قلّت و كثرت است يعنى اگر قدر صالحى از آنرا در طعام بريزند طعام مطبوع بوده و اگر كمتر يا بيشتر از آنرا در طعام داخل كنند طعام مطبوعى نمى‌باشد، بنابراين معناى مزبور را نمى‌توان وجه شبه قرار داد بلكه وجه شبه عبارتست از صحّت و سلامتى كه از ناحيه اعمال ايندو حادث شده و فسادى كه ناشى از اهمال‌