توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٧ - اركان تشبيه

مصنّف مى‌گويد دو طرف تشبيه يعنى مشبّه و مشبّه‌به يا هر دو از امور حسّى بوده و مانند خدّ (رخسار) و ورد (گل) مثال است براى تشبيهى كه دو طرف آن از امور حسّى و مبصر مى‌باشند.

و نيز مانند: صوت ضعيف (صداى ضعيف) و همس (صداى بسيار خفى و آهسته بنحوى كه گويا از فضاء دهان خارج نشده است) مثال است براى تشبيهى كه دو طرف آن از امور حسّى و مسموع مى‌باشند.

و همچنين مثل نكهه (بوى دهان) و عنبر (جسمى است خشبو) مثال است براى تشبيهى كه دو طرف آن از امور حسّى و مشموم مى‌باشد.

و نيز مانند: ريق (آب دهان) و خمر (شراب) مثال است براى تشبيهى كه دو طرف آن از امور حسّى و از مذوقات است.

و مثل: جلد ناعم (پوست نرم) و حرير (پارچه‌اى است لطيف) مثال است براى تشبيهى كه دو طرف آن از امور حسّى و از ملموسات مى‌باشد.

سپس شارح مى‌گويد:

و در بسيارى از امثله تسامح مى‌باشد زيرا مثلا در مثال [خدّ] و [ورد] خود ايندو مدرك به بصر نبوده بلكه رنگ آنها از مبصرات محسوب ميشود و يا در مثال [نكهه‌] و [عنبر] بوى عنبر از مشمومات است و در مثال [ريق‌] و [شراب‌] طعم ايندو از مذوقات بوده نه خود آنها و در مثال [جلد ناعم‌] و [حرير] نفس ايندو از