توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٦ - تقسيم ديگر براى تشبيه باعتبار وجه شبه
ضمير در [منه] به مجمل راجع بوده و اينكه مصنّف گفت [و ايضا منه] و نگفت و ايضا امّا كذا و امّا كذا جهتش آنستكه تقسيم مذكور از جمله تقسيمات مجمل بوده نه مطلق تشبيه بنابراين مقصود مصنّف اينستكه:
ج: و از جمله مصاديق مجمل تشبيهى استكه در آن وصف هيچ يك از طرفين تشبيه ذكر نشده باشد و مقصود از وصف مزبور، وصفى است كه اشاره به وجه شبه داشته باشد همچون مثال: زيد اسد.
و چنانچه ملاحظه ميشود در اينمثال نه وصف زيد و نه اسد ذكر شده تا بوسيله آن اشارهاى به وجه شبه شده باشد.
د: و از جمله تشبيه مجمل تشبيهى است كه در آن تنها وصف مشبهبه ذكر شده باشد و مقصود از وصف مزبور، وصفى استكه به وجه شبه اشاره داشته باشد همچون قول فاطمه بنت خرشب:
هم كالحلقه المفرّغه لا يدرى اين طرفاها.
ه: و از جمله تشبيه مجمل تشبيهى است كه در آن وصف هر دو (مشبه و مشبهبه) ذكر شده باشد همچون قول ابو تمام در مدح حسن بن سهل:
|
صدفت عنه و لم تصدف مواهبه |
عنّى و عاوده ظنّى فلم يخب |
|
|
كالغيث ان جئته و افاك ريقه |
و ان ترحّلت عنه لجّ فى الطلب |