توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٨ - تقسيم ديگر براى تشبيه باعتبار وجه شبه

است براى [كلّ واحد] و مقصود اينستكه مراد مصنّف از [كلّ واحد] عام نيست بلكه منظور خصوص كسانى است كه بهره‌اى از علم بيان داشته و بمبحث تشبيه مطّلع هستند.

قوله: ذكر الشّيخ عبد القاهر انه قول الخ: ضمير در [انّه‌] به [قول بعضهم‌] راجع است.

قوله: ذلك انّها سئلت عن بنيها الخ: ترجمه اين عبارت چنين است:

شرح قول انماريه آنستكه از وى راجع به افضل فرزندانش سئوال شد؟

او در جواب گفت: افضل آنها عماره است بعد گفت نه فلانى است سپس گفت نه بلكه فلانى است، پس از آن اظهار نمود:

در عزاى ايشان بنشينم اگر بدانم كدام افضل و برتر هستند، ايشان همچون حلقه قالب ريخته بوده كه هيچيك از دو طرفش معلوم و مشخّص نيست.

قوله: ثكلتهم: يعنى در مرگ ايشان بنشينم.

قوله: كالحلقة المفرغة: حلقه‌اى را كه از جنس طلا يا نقره و يا مس و يا فلز ديگر بطور قالب‌ريزى مى‌سازند حلقه مفرّغه گويند كه نه اوّلى داشته و نه آخرى زيرا وقتى فلز را ذوب كردند و در قالب مستدير ريختند فلز در قالب بصورت حلقه مستدير درمى‌آيد بدون اينكه ابتداء و انتهائى داشته باشد بخلاف حلقه‌هاى ديگر همچون مفتولى كه دو سر آنرا بهم جوش مى‌دهند بطوريكه محلّ تلاقى و اتصالشان به هم معلوم است.