توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٤ - تقسيم ديگر براى تشبيه باعتبار وجه شبه

شارح گويد:

كامه [ايضا] اشاره است به تقسيم ديگر براى تشبيه باعتبار وجه شبه و شرح آن اينستكه:

تقسيم باعتبار وجه شبه بر دو قسم است: مجمل و مفصل.

تشبيه مجمل آنستكه وجه شبه در آن مذكور نباشد و آن انواعى دارد بشرح زير:

الف: آنكه وجه شبه ظاهر و آشكار باشد بطوريكه هركسى كه ورود و اطّلاعى از تشبيه دارد آنرا ميفهمد مانند: زيد كالاسد (زيد مانند شير است).

چه آنكه روشن است وجه شبه در اينمثال [فى الشّجاعه‌] است.

تنبيه‌

قابل تذكّر است در عبارت مصنّف يعنى: فمنه ما هو ظاهر.

دو احتمال است:

احتمال اوّل: ضمير مستتر در [ظاهر] به وجهه راجع بوده و در [منه‌] به تشبيه برمى‌گردد بنابراين تقدير عبارت چنين ميباشد:

فمنه ما هو ظاهر وجهه.

احتمال دوّم: تقدير عبارت چنين باشد: فمن الوجه الغير المذكور ما هو ظاهر.

بنابراين ضمير در [منه‌] به وجه شبه غير مذكور عائد است.

ب: آنكه وجه شبه مخفى بوده و اينطور نيست كه هركسى آنرا درك نمايد بلكه تنها خواص از مردم آنرا ميفهمند مانند قول برخى از