توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٩ - اقسام وجه شبه

( و سائر الغرائز) جمع غريزة و هى الطبيعة اعنى ملكة تصدر عنها صفات ذاتية مثل الكرم و القدرة و الشّجاعة و غير ذلك.

ترجمه‌

مصنّف گويد:

و يا صفت حقيقيّه عقليّه مى‌باشد مانند كيفيّات نفسانيّه از قبيل ذكاوت و علم و غضب و حلم و سائر غرائز.

شارح گويد:

كلمه [او عقليّه‌] معطوف است به [حسيّه‌] يعنى:

صفت حقيقيّه يا حسيّه بوده و يا عقليّه مى‌باشد، صفت حقيقيّه عقليّه مانند كيفيّات نفسانيّه يعنى كيفيّاتيكه به صاحبان نفس اختصاص دارند از قبيل:

١- ذكاوت و آن عبارتست از شدّت قوّه نفس براى اكتساب آراء و عقائد.

٢- علم و آن عبارتست از ادراك كه آنرا به حصول صورت شيئى نزد عقل تفسير كرده‌اند و احيانا بر معانى ديگر نيز اطلاق گرديده.

٣- غضب و آن حركت نفس را گويند كه مبدئش اراده انتقام مى‌باشد.

٤- حلم و آن اينستكه نفس مطمئن و آرام بوده بطورى كه غضب بسهولت و آسانى آنرا بحركت در نياورده و هنگام برخورد با مكروه و امر ناپسند اضطراب پيدا نكند.

و نيز سائر غرائز.

كلمه [غرائز] جمع غريزه بوده و آن طبيعت يعنى ملكه‌اى‌