تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٧ - تفسير ما قرآن عجيبى شنيدهايم!

بلند است" شط" ناميده مى‌شود.

*** سپس افزودند:" ما گمان مى‌كرديم كه انس و جن هرگز، دروغ بر خدا نمى‌بندند" (وَ أَنَّا ظَنَنَّا أَنْ لَنْ تَقُولَ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلَى اللَّهِ كَذِباً).

اين سخن ممكن است اشاره به تقليد كوركورانه‌اى باشد كه اين گروه قبلا از ديگران داشتند، و براى خدا شريك و شبيه و همسر و فرزند قائل بودند مى‌گويند:

اگر ما اين مسائل را از ديگران بدون دليل پذيرفتيم به خاطر خوش‌باورى بود، هرگز خيال نمى‌كرديم كه انس و جن به خود جرأت دهند كه چنين دروغهاى بزرگى به خدا ببندند، ولى اكنون كه در مقام تحقيق برآمديم و حق را دريافتيم و به آن ايمان آورديم حالا پى به غلط بودن اين تقليد ناروا مى‌بريم، و به اين ترتيب به اشتباه خود و انحراف مشركان جن اعتراف مى‌كنيم.

*** سپس افزودند: يكى ديگر از انحرافات جن و انس اين بود كه" مردانى از انسانها به مردانى از جن پناه مى‌بردند، و آنها سبب افزايش گمراهى و گناه و طغيانشان مى‌شدند" (وَ أَنَّهُ كانَ رِجالٌ مِنَ الْإِنْسِ يَعُوذُونَ بِرِجالٍ مِنَ الْجِنِّ فَزادُوهُمْ رَهَقاً).

" رهق" (بر وزن شفق) در اصل به معنى پوشاندن چيزى با قهر و غلبه است، و از آنجا كه" گمراهى" و" گناه" و" طغيان" و" ترس" بر قلب و روح آدمى مسلط مى‌شود و آن را مى‌پوشاند، به اين معانى تفسير شده است.

جمعى از مفسران اين جمله را اشاره به خرافه ديگرى دانسته‌اند كه در عصر جاهليت وجود داشت، و آن اينكه: وقتى بعضى از قافله‌هاى عرب، شب هنگام‌