تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٦ - تفسير اگر به قرآن ايمان نمىآورند به كدام سخن ايمان مىآورند؟!

شرر بار و سوزان دودهاى خفه كننده‌اند.

" ظلال" جمع" ظل" به معنى سايه است، خواه سايه‌اى مانند سايه درختان در روز، و يا سايه‌اى كه در تاريكى شب حاصل مى‌شود، در حالى كه" فى‌ء" به سايه‌اى گفته مى‌شود كه تنها در مقابل يك مبدء نورانى به وجود مى‌آيد همچون سايه درختان در مقابل آفتاب.

*** سپس مى‌افزايد:" آنها در ميان انواع ميوه‌ها از آنچه مايل باشند و مى‌خواهند قرار دارند" (وَ فَواكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ‌).

روشن است ذكر" ميوه‌ها" و" سايه‌ها" و" چشمه‌ها" اشاره به گوشه‌اى از مواهب عظيم الهى بر آنها است، گوشه‌اى كه با زبان اهل دنيا قابل بيان و ترسيم است، اما آنچه در بيان نمى‌گنجد، و به فكر ساكنان دنيا خطور نمى‌كند، از آن به مراتب برتر و بالاتر است.

*** جالب اينكه آنها در اين ميهمان سراى الهى به عاليترين وجهى پذيرايى مى‌شوند، همان گونه كه در آيه بعد آمده كه به آنها گفته مى‌شود" بخوريد و بنوشيد گوارا، اينها در برابر اعمالى است كه انجام مى‌داديد"! (كُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِيئاً بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ‌).

اين جمله خواه مستقيما از سوى خداوند به عنوان خطاب به آنها باشد، يا وسيله فرشتگان توام با لطف و محبتى است آشكار كه غذايى است براى روح و جان آنها.

تعبير" بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ‌" (در مقابل اعمالى كه انجام مى‌داديد) اشاره به اين است كه اين مواهب را بدون حساب به كسى نمى‌دهند، و با ادعا و خيال‌