تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٩ - تفسير اگر به قرآن ايمان نمىآورند به كدام سخن ايمان مىآورند؟!

است كه انجام مى‌داديد).

و به اينها نيز مى‌گويد:" إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ‌":" اين تهديد به خاطر آن است كه شما مجرميد" [١] و به هر حال نشان مى‌دهد كه سرچشمه عذاب الهى جرم و گناه انسان است كه از بى‌ايمانى يا اسارت در چنگال شهوات ناشى مى‌شود.

*** سپس اين تهديد را بار ديگر با جمله:" واى در آن روز بر تكذيب كنندگان تكميل مى‌كند (وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ‌).

همانها كه به زرق و برق دنيا و لذات و شهوات آن مغرور و فريفته شدند، و عذاب الهى را براى خود خريدند.

*** در آيه بعد به يكى ديگر از عوامل انحراف و بدبختى و آلودگى آنها اشاره كرده، مى‌افزايد:" چنان از باده غرور سرمستند كه وقتى به آنان گفته شود در برابر پروردگار ركوع كنيد ركوع نمى‌كنند" (وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لا يَرْكَعُونَ‌).

بسيارى از مفسران گفته‌اند كه اين آيه در باره قبيله" ثقيف" نازل شد كه پيامبر ص به آنها فرمود:" نماز بخوانيد" آنها گفتند: ما هرگز در برابر كسى خم نمى‌شويم، و اين براى ما عيب است! پيامبر ص فرمود:

لا خير فى دين ليس فيه ركوع و لا سجود

:" دينى كه در آن ركوع و سجود نباشد ارزشى ندارد"! [٢] آنها نه فقط از ركوع و سجود ابا داشتند بلكه اين روح غرور و نخوت‌

---

[١] اين آيه در حقيقت محذوفى دارد و در تقدير به گفته مجمع البيان چنين است‌ كُلُوا وَ تَمَتَّعُوا قَلِيلًا فان الموت كائن لا محالة ولى به نظر مى‌رسد مناسبتر اين است كه در تقدير چنين باشد: كُلُوا وَ تَمَتَّعُوا قَلِيلًا و انتظروا العذاب فانكم مجرمون.

[٢]" مجمع البيان" جلد ١٠ صفحه ٤١٩، و همين معنى را" آلوسى" در" روح المعانى" و" قرطبى" در تفسير خود و" زمخشرى" در" كشاف" و" روح البيان" ذيل آيه مورد بحث نقل كرده‌اند.