تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٨ - ١- تحقيق گستردهاى پيرامون علم غيب

است كه غير از خدا كسى نمى‌داند، و غير از آن علومى است كه خدا به پيامبرانش تعليم كرده و او به من آموخته است" [١] ممكن است بعضى از انسانها علم اجمالى به وضع جنين يا نزول باران و مانند آن پيدا كنند، اما علم تفصيلى و آگاهى بر جزئيات اين امور مخصوص ذات پاك خدا است، همانگونه كه در مورد قيامت ما نيز علم اجمالى داريم، اما از جزئيات و خصوصيات قيامت بى‌خبريم، و اگر در رواياتى آمده است كه پيامبر يا امامان از بعضى از نوزادان، يا از پايان عمر بعضى از افراد خبر دادند، مربوط به همان علم اجمالى است.

٣- راه ديگر براى جمع ميان اين دو گروه از آيات و روايات اينكه اسرار غيب در دو جا ثبت است: در" لوح محفوظ" (خزانه مخصوص علم خداوند) كه هيچگونه دگرگونى در آن رخ نمى‌دهد و هيچكس از آن آگاه نيست و" لوح محو و اثبات" كه علم به مقتضيات است نه علت تامه، و به همين دليل قابل دگرگونى است و آنچه ديگران نمى‌دانند مربوط به همين قسمت است.

لذا در حديثى از امام صادق ع مى‌خوانيم:

ان للَّه علما لم يعلمه الا هو، و علما اعلمه ملائكته و رسله، فما اعلمه ملائكته و انبياءه و رسله فنحن نعلمه‌

" خداوند علمى دارد كه جز خودش نمى‌داند و علمى دارد كه فرشتگان و پيامبران را از آن آگاه ساخته، آنچه را به فرشتگان و پيامبران و رسولانش داده ما مى‌دانيم" [٢] از امام على بن الحسين ع نيز نقل شده است كه فرمود:

لو لا آية فى كتاب اللَّه لحدثتكم بما كان و ما يكون الى يوم القيامة! فقلت له اية آية؟

[١]" نهج البلاغه" همان خطبه.

[٢]" بحار الانوار" جلد ٢٦ صفحه ١٦٠ (حديث ٥) در اين زمينه روايات متعدد ديگرى در همين منبع نقل شده است.