تفسير نمونه ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤١ - تفسير اين عدد ماموران دوزخ براى چيست؟
به آزمون كفار و مشركان تكيه كرده، مىگويد:" و هدف اين بود كه اهل كتاب، و مؤمنان، در حقانيت قرآن ترديد به خود راه ندهند، و آنها كه در قلوبشان بيمارى است و كافران بگويند: خدا از اين توصيف چه اراده كرده است و چه منظورى دارد"؟! (وَ لا يَرْتابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ لِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْكافِرُونَ ما ذا أَرادَ اللَّهُ بِهذا مَثَلًا) [١] در اينكه منظور از" الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ" (آنها كه در دلهايشان بيمارى است) چه اشخاصى هستند؟ جمعى گفتهاند منظور" منافقان" است، چرا كه در آيات قرآن اين تعبير در باره آنها آمده است، چنان كه در آيه ١٠ سوره بقره كه به قرينه آيات قبل و بعد در مورد منافقان سخن مىگويد، مىخوانيم:
فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً:" در دلهاى آنها يك نوع بيمارى است و خداوند بر بيمارى آنها مىافزايد" و اين را دليل بر مدنى بودن آيه فوق گرفتهاند زيرا گروه منافقان به هنگام قدرت اسلام در مدينه پيدا شدند نه در مكه.
ولى بررسى موارد ذكر اين تعبير در آيات قرآن، نشان مىدهد كه اين تعبير منحصر به منافقان نيست، بلكه به تمام كفارى كه حالت عناد و لجاج و دشمنى نسبت به آيات حق داشتند اطلاق شده است، حتى گاهى عطف بر منافقان شده كه ممكن است دليل بر دوگانگى آنها باشد، مثلا در آيه ٤٩ سوره انفال مىخوانيم:
إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ غَرَّ هؤُلاءِ دِينُهُمْ:
" هنگامى كه منافقان و آنها كه در دلهايشان بيمارى بود مىگفتند اين گروه (مسلمانان) را دينشان مغرور ساخته"، و همچنين آيات ديگر.
[١] بايد توجه داشت كه" لام" در" ليستيقن"" لام علت" است، و در" ليقول"" لام غايت" و شايد به همين دليل تكرار شده در حالى كه اگر به يك معنى بود تكرار آن ضرورتى نداشت، و به تعبير ديگر يقين پيدا كردن مؤمنان خواست خدا و فرمان او است ولى سخنان كفر آميز كافران خواست و فرمان او نيست، بلكه عاقبت اين كار بود.