تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٣ - تفسير چهرههاى خندان و چهرههاى عبوس در صحنه قيامت

مى‌كند، يعنى تنها به او مى‌نگرند، و نه به غير او.

و اگر گفته شود بهشتيان مسلما بغير او نيز نگاه مى‌كنند، مى‌گوئيم:

اگر به غير او نگاه مى‌كنند همه را آثار او مى‌بينند، و نگاه كردن به اثر نگاه به مؤثر است، و به تعبير ديگر در همه جا او را مى‌بينند، و در همه چيز قدرت و جلال و جمال او را تماشا مى‌كنند، لذا توجه به نعمتهاى بهشتى نيز آنها را از نظر به ذات خداوند غافل نمى‌كند.

به همين دليل در بعضى از روايات كه در تفسير اين آيه آمده است مى‌خوانيم:

آنها نظر به رحمت خداوند و نعمت او و ثواب او مى‌كنند" [١] چرا كه نگاه به اينها نيز نگاه به ذات مقدس او است.

جمعى از بيخبران آيه فوق را اشاره به مشاهده حسى خداوند در قيامت گرفته‌اند. و مى‌گويند در آن روز خدا را با همين چشم ظاهر مشاهده خواهند كرد! در حالى كه چنين مشاهده‌اى لازمه‌اش جسمانى بودن خداوند، و وجود در مكان و كيفيت و حالت خاص جسمانى است، و مى‌دانيم ذات پاكش از اين آلودگيها بر كنار است، همانگونه كه در آيات مختلف قرآن كرارا روى آن تكيه شده است از جمله در آيه ١٠٣ سوره انعام مى‌خوانيم: لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ:" چشمها او را نمى‌بيند، و او چشمها را مى‌بيند" اين آيه مطلق است، و هيچ اختصاص به دنيا ندارد.

به هر حال عدم مشاهده حسى خداوند واضحتر از آن است كه بخواهيم بيش از اين روى آن بحث كنيم، و هر كس كمترين آشنايى با قرآن و معارف اسلامى داشته باشد به اين حقيقت اعتراف مى‌كند.

[١] تفسير" نور الثقلين" جلد ٥ صفحه ٤٦٤ و ٤٦٥.