تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٣ - تفسير شما را با اين نعمتهاى فراوان مىآزمائيم

نمايند [١] و لذا به دنبال آن، مى‌افزايد:" و هر كس از ذكر پروردگارش روى گردان شود، او را به راه عذاب شديد و روز افزونى مى‌برد" (وَ مَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذاباً صَعَداً).

" صعد" (بر وزن سفر) به معنى صعود كردن و بالا رفتن است، و گاه به معنى" گردنه" آمده است، و از آنجا كه بالا رفتن از گردنه‌ها، مشقت‌بار است اين واژه به معنى" امور مشقت‌بار" به كار مى‌رود، و لذا بسيارى از مفسران آيه فوق را همين گونه تفسير كرده‌اند كه منظور" عذاب مشقت‌بار" است شبيه آنچه در آيه ١٧ سوره مدثر آمده كه درباره بعضى از مشركان مى‌فرمايد:

سَأُرْهِقُهُ صَعُوداً:" من او را در عذابى مشقت‌بار مى‌پوشانم".

ولى اين احتمال وجود دارد كه تعبير فوق، ضمن بيان مشقت‌بار بودن اين عذاب، اشاره به روز افزون بودن آن نيز باشد.

به اين ترتيب، در آيات فوق، از يك سو رابطه ايمان و تقوى را با فزونى نعمت بيان مى‌كند، و از سوى ديگر رابطه فزونى نعمت را با آزمونهاى الهى، و از سوى سوم رابطه اعراض از ياد خدا را با عذاب مشقت‌بار و روز افزون، و اينها حقايقى است كه در آيات ديگر قرآن نيز به آن اشاره شده است.

چنان كه در آيه ١٢٤ سوره طه مى‌خوانيم: وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً: هر كس از ياد من روى گردان شود، زندگى تنگ و سختى‌

[١] بعضى از مفسران احتمال داده‌اند كه منظور از" طريقه" در آيه فوق، همان مسير كفر است، و فزونى نعمت كه به دنبال استقامت در اين طريقه حاصل مى‌شود در حقيقت مقدمه مجازات، و مصداق استدراج در نعمت است، ولى اين تفسير با لحن آيه مورد بحث و آيات بعد و قبل آن ابدا تناسب ندارد.