تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٣ - راست قامتان جاده توحيد

زيادى داشت مردم در غفلت فرو مى‌رفتند، و اگر فاصله كم بود حالتى شبيه به اضطرار پيدا مى‌كردند، و در هر حال، هدفهاى تربيتى ناتمام مى‌ماند.

*** در آخرين آيه مورد بحث مى‌افزايد:" هنگامى كه آن وعده الهى و عذاب را از نزديك مشاهده كنند، صورت كافران زشت و سياه مى‌شود"، به گونه‌اى كه آثار غم و اندوه از آن مى‌بارد (فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةً سِيئَتْ وُجُوهُ الَّذِينَ كَفَرُوا)" و به آنها گفته مى‌شود: اين همان چيزى است كه تقاضاى آن را داشتيد"! (وَ قِيلَ هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ‌).

" تدعون" از ماده" دعاء" است، يعنى پيوسته دعا و تقاضا مى‌كرديد قيامت واقع شود، اكنون واقع شده است، و راه فرارى از آن نيست‌ [١] اين مضمون در حقيقت شبيه همان است كه در آيه ١٤ ذاريات خطاب به كفار آمده است كه روز قيامت به آنها گفته مى‌شود: (هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ‌):" اين همان چيزى است كه براى آن عجله داشتيد" و به هر حال ناظر به عذاب قيامت است همانگونه كه اكثر مفسران گفته‌اند، و دليلى مى‌شود بر اينكه: جمله" مَتى‌ هذَا الْوَعْدُ" نيز اشاره به وعده قيامت است.

حاكم ابو القاسم حسكانى مى‌گويد: هنگامى كه كافران مقامات على ع را نزد خداوند مشاهده كردند، صورتهاى آنها (از شدت خشم و غضب) سياه شد. [٢] در حديثى از امام باقر ع نيز همين معنى نقل شده كه اين آيه در باره‌

---

[١]" تدعون" از باب" افتعال"، و از ماده دعاء، به معنى تقاضا، و يا از ماده" دعوا" به معنى تقاضا و يا انكار چيزى است.

[٢]" مجمع البيان" جلد ١٠ صفحه ٣٣٠.