تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٩ - هدف بعثت پيامبر

ولى از آنجا كه پيامبر اسلام تنها مبعوث به اين قوم" امى" نبود، بلكه دعوتش همه جهانيان را دربر مى‌گرفت در آيه بعد مى‌افزايد:" او مبعوث به گروه ديگرى از مؤمنان نيز هست كه هنوز ملحق به اينها نشده‌اند"، (وَ آخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ‌) [١] اقوام ديگرى كه بعد از ياران پيامبر اسلام ص پا به عرصه وجود گذاردند، در مكتب تعليم و تربيت پيامبر ص پرورش يافتند، و از سرچشمه زلال قرآن و سنت محمدى ص سيراب گشتند، آرى آنها نيز مشمول اين دعوت بزرگ بودند.

به اين ترتيب آيه فوق تمام اقوامى را كه بعد از صحابه پيامبر ص به وجود آمدند از عرب و عجم شامل مى‌شود، در حديثى مى‌خوانيم هنگامى كه پيغمبر اكرم ص اين آيه را تلاوت فرمود سؤال كردند: اينها كيانند؟

پيامبر ص دست خود را بر شانه سلمان گذارد، و فرمود

لو كان الايمان فى الثريا لنالته رجال من هؤلاء

:" اگر ايمان در ثريا (ستاره دوردستى كه در اين زمينه ضرب المثل است). باشد مردانى از اين گروه (ايرانيان) به آن دست مى‌يابند" [٢] و از آنجا كه همه اين امور از قدرت و حكمت خداوند سرچشمه مى‌گيرد

[١]" آخرين" عطف بر" اميين" است و ضمير" منهم" به" مؤمنين" برمى‌گردد كه از لابلاى كلام استفاده مى‌شود. بعضى نيز احتمال داده‌اند كه عطف بر ضمير" يعلمهم" بوده باشد، ولى معنى اول مناسبتر است.

[٢] اين حديث را طبرسى در" مجمع البيان" علامه طباطبائى در" الميزان" و سيوطى در" در المنثور" زمخشرى در" كشاف" قرطبى در تفسيرش، و مراغى در تفسير خود، و سيد قطب در" فى ظلال" ذيل آيه مورد بحث نقل كرده‌اند و در اصل از" صحيح بخارى" گرفته شده.