تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٠ - ١- نخستين نماز جمعه در اسلام

بود براى اعلام ورود كاروان و يا سرگرمى و تبليغ كالا در كنار آن.

تعبير به" قائما" نشان مى‌دهد كه پيامبر ص ايستاده، خطبه نماز جمعه مى‌خواند، چنان كه در حديثى از" جابر بن سمره" نقل شده كه مى‌گويد:

" هرگز رسول خدا ص را در حال خطبه نشسته نديدم و هر كس بگويد نشسته خطبه مى‌خواند، تكذيبش كنيد" [١] و نيز روايت شده كه از" عبد اللَّه بن مسعود" پرسيدند:" آيا پيامبر ص ايستاده خطبه مى‌خواند"؟ گفت: مگر نشنيده‌اى كه خداوند مى‌گويد:

وَ تَرَكُوكَ قائِماً:" تو را در حالى كه ايستاده بودى رها كردند" [٢]؟

در تفسير" در المنثور" آمده است كه اولين كسى كه نشسته، خطبه نماز جمعه خواند، معاويه بود [٣]!

نكته‌ها:

١- نخستين نماز جمعه در اسلام‌

در بعضى از روايات اسلامى آمده است كه مسلمانان مدينه، پيش از آنكه پيامبر ص هجرت كند، با يكديگر صحبت كردند و گفتند: يهود در يك روز هفته اجتماع مى‌كنند (روز شنبه) و نصارى نيز روزى براى اجتماع دارند (يكشنبه) خوبست ما هم روزى قرار دهيم و در آن روز جمع شويم و ذكر خدا گوئيم و شكر او را بجا آوريم، آنها روز قبل از شنبه را كه در آن زمان" يوم العروبه" ناميده مى‌شد، براى اين هدف برگزيدند، و به سراغ‌

[١] و [٢] مجمع البيان جلد ١٠ صفحه ٢٨٦.

[٣] تفسير" در المنثور" جلد ٦ صفحه ٢٢٢- اين روايت را مفسران ديگر مانند" آلوسى" در" روح المعانى" و" قرطبى" در تفسيرش نقل كرده‌اند.