ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٥٠٩ - توضيحى در مورد خوشحال شدن اهل كتاب از نزول قرآن

نسبت به دعوت اسلام نشان ندادند، مانند قومى از نصاراى حبشه به طورى كه در داستان هجرت مسلمين به حبشه نقل شده، و همچنين جمعى از غير مردم حبشه، هم چنان كه قرآن كريم در باره امثال آنان فرموده:(الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ مِنْ قَبْلِهِ هُمْ بِهِ يُؤْمِنُونَ)[١] و نيز فرموده:(وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى‌ أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ يَعْدِلُونَ)[٢].

و همچنين مجوس آن روز هم در انتظار بعثت و فرج خاتم الانبياء ٦ و ظهور دينى كه حق و عدالت را گسترش دهد بسر مى‌بردند و مانند مشركين با حق دشمنى و عناد نمى‌ورزيدند.

با در نظر داشتن اين زمينه، آيه در اين معنا ظهور دارد كه منظور از اهل كتاب همين يهود و نصارى و مجوس باشد، مخصوصا اهل حق از نصارى كه معتقد بودند به اينكه مسيح بشرى است كه خداوند او را به نبوت ارسال داشته- مانند نجاشى و اصحابش-.

ذيل آيه هم كه مى‌فرمايد: بگو من مامور شدم كه خدا را بندگى كنم، و كسى را شريكش ندانسته مردم را بسوى او دعوت كنم آن را تاييد مى‌كند و خيلى روشن است كه خطاب در اين جمله مناسب‌تر است كه با نصارى باشد.

(وَ مِنَ الْأَحْزابِ مَنْ يُنْكِرُ بَعْضَهُ)- الف و لام در الاحزاب الف و لام عهد است، و معنايش اين است كه پاره‌اى از احزاب اهل كتاب، كسانيند كه پاره‌اى از آنچه به تو نازل شده را انكار مى‌كنند، و آن آياتى است كه دلالت بر توحيد و نفى تثليث و نفى ساير عقائد باطله و معارف و احكام دستخورده اهل كتاب دارد.

(قُلْ إِنَّما أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَ لا أُشْرِكَ بِهِ)- اين جمله دلالت دارد بر اينكه مقصود از آن بعضى كه انكارش مى‌كنند آياتى است كه توحيد در عبادت و اطاعت را مى‌رساند، و در آيه ديگرى هم پيغمبر خود را دستور مى‌دهد كه ايشان را به موافقت با آن آيات و آن معارف دعوت نمايد، و مى‌فرمايد:(قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى‌ كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ)[٣].

[١] كسانى كه قبل از قرآن كتابشان داديم به قرآن ايمان مى‌آورند. سوره قصص، آيه ٥٢.

[٢] از قوم موسى كسانى بودند كه به حق هدايت يافته و به آن دين بازمى‌گردند. سوره اعراف، آيه ١٥٩.

[٣] بگو اى اهل كتاب! بيائيد از آن كلمه حق كه ميان ما و شما يكسان است پيروى كنيم، به اينكه: بجز خداى يكتا هيچ كس را نپرستيم و چيزى را با او شريك قرار ندهيم و برخى، برخى را بجاى خدا به ربوبيت تعظيم نكنيم. سوره آل عمران، آيه ٦٤.