ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٩٨ - معناى اينكه خداوند ميوهها را زوجين اثنين قرار داد و بيان طنطاوى در تطبيق اين جمله با نر و ماده بودن گياهان

گفتار وى هر چند از حقايق علميه‌اى است كه هيچ ترديدى در آن نيست، و ليكن ظاهر آيه كريمه با آن مساعدت ندارد، زيرا ظاهر آن اين است كه خود ميوه‌ها زوج و دو تا هستند، نه اينكه از درختى خلق مى‌شوند كه آن درختها زوج و دو تايى باشند، و اگر مقصود، درختهاى آنها بود، مناسب بود بفرمايد: و كل الثمرات جعل فيها من زوجين اثنين- و همه ميوه‌ها را از دو جفت قرار داد .

ولى البته اين مطلبى كه وى گفته ممكن است از مثل آيه‌(سُبْحانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْواجَ كُلَّها مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ)[١] و همچنين از آيه‌(وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ)[٢] و آيه‌(وَ مِنْ كُلِّ شَيْ‌ءٍ خَلَقْنا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ)[٣] استفاده شود.

بعضى‌[٤] ديگر از مفسرين گفته‌اند: مراد از(زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ)، نر و ماده و شيرين و ترش، و ساير اصناف است، و بنا بر اين زوجان چهار تا خواهند بود، نر و ماده كه هر كدام از آن دو به صفاتى كه بيشتر از يكى است مختلف مى‌شوند، مانند شيرين و غير آن، تابستانى و مخالف آن.

و ليكن اين معنا همانطور كه ملاحظه مى‌كنيد معناى صحيحى نيست.

(يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ)- يعنى با ظلمت شب نور روز را مى‌پوشاند، و در نتيجه هوا تاريك مى‌شود بعد از آنكه روشن بود. بعضى‌[٥] هم گفته‌اند كه: مراد از آن، پوشاندن هر يك از شب و روز است طرف مقابل خود را، و اينكه شب دنبال روز مى‌آيد و روز دنبال شب و ليكن قرينه‌اى كه بر اين معنا دلالت كند در بين نيست‌[٦].

(إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ)- چون تفكر در نظامى كه بر اين عالم جريان دارد و حاكم بر آنست، و حكم مى‌كند بر اينكه ابعاض اين عالم مربوط بهم و ملايم و سازگار با همند، و همه را روى هم و هر جزئى از اجزاى آن را متوجه غايتهاى خاص بخود ميكند خود

[١] منزه است آن كس كه همه زوجها را از روئيدنيهاى زمين خلق كرده. سوره يس، آيه ٣٦.

[٢] و فرستاديم از آسمان آبى را پس رويانديم در زمين هر زوجى كه در نوع خودش نيكو است.

سوره لقمان، آيه ١٠.

[٣] و از هر چيز زوجى آفريديم تا شايد شما متذكر شويد. سوره ذاريات، آيه ٤٩.

[٤] تفسير القرآن العظيم، ج ٢، ص ٥٠٠.

[٥] تفسير مجمع البيان، ج ٤، ص ١٤١، ط بيروت

[٦] بعلاوه، اغشاء به معنى پوشانيدن و از نظر مخفى و مستور داشتن است، بنا بر اين مناسب است كه پوشانيدن، به تاريكى و ظلمت كه مخصوص شب است نسبت داده شود نه روشنى و اظهار كه خاصه روز است.