سیری در سیره ائمه اطهار - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٩
نجنگیدن و با سلم با یکدیگر زیستن اما به این شرط که مدتش معین باشد .
در فقه این مسئله مطرح است که اگر طرف فی حد ذاته قابل جنگیدن است [
یعنی ] مشرک است ، میتوان با او پیمان صلح بست ولی نمیتوان پیمان صلح
را برای یک مدت مجهول بست و گفت " عجالتأ " . نه ، " عجالتا "
درست نیست ، مدتش باید معین و مشخص باشد ، مثلا برای شش ماه ، یک
سال ، ده سال یا بیشتر ، چنانکه پیغمبر اکرم در حدیبیه برای مدت ده سال
پیمان صلح بست . و هی جایزش اذا تضمنت مصلحة للمسلمین میگوید صلح جایز
است اگر متضمن مصلحت مسلمین باشد [١] . اگر مسلمین مصلحت ببینند فعلا
صلح بکنند جایز است و حرام نیست . ولی عرض کردیم که اگر در موردی است
که باید جنگید - مثلا گفتیم یکی از موارد ، آن است که سرزمین مسلمین مورد
حمله دشمن قرار بگیرد - این ، یکی واجبی است که به هر حال باید این
سرزمین را آزاد کرد و باید جنگید و آزاد کرد . حال اگر مصلحت ایجاب
بکند که با همان دشمن اشغالگر یک صلحی را امضاء کنند ، امضاء بکنند یا
نکنند ؟ میگوید اگر مصلحت ایجاب میکند ، بکنند اما نه برای مدت
نامحدود ، بلکه برای یک مدت معین ، چون نمیتواند برای مدت نامحدود
اشغال سرزمین مسلمین از طرف دشمن مصلحت باشد . اگر مصلحت باشد معنایش
ترک مخاصمه است برای مدت معین . حال چطور میشود که مصلحت مسلمین
ایجاب بکند صلح
[١] اینجور نیست که جنگ واجب است و صلح همیشه حرام . نه ، صلح جایز است ، و بلکه " شهید " میگوید این " جایز " که اینجا میگویند نه معنایش این است که اگر هم نکردید ، جایز است یعنی حرام نیست ، که در بعضی موارد واجب میشود .