سیری در سیره ائمه اطهار - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٦
برای اسلام ، زیرا بالاخره مأمون هر چه هست یک خلیفه مسلمان است . یک مطلب دیگر را هم باید عرض کنم و آن این است که ما نباید این جور فکر کنیم که همه خلفایی که با ائمه مخالف بودند یا آنها را شهید کردند در یک عرض هستند ، بنابراین چه فرقی میان یزید بن معاویه و مأمون است ؟ تفاوت از زمین تا آسمان است . مأمون در طبقه خودش یعنی در طبقه خلفا و سلاطین ، هم از جنبه علمی و هم از جنبههای دیگر یعنی حسن سیاست ، عدالت نسبی و ظلم نسبی ، و از نظر حسن اداره و مفید بودن به حال مردم ، از بهترین خلفا و سلاطین است . مردی بود بسیار روشنفکر . این تمدن عظیم اسلامی که امروز مورد افتخار ماست به دست همین هارون و مأمون به وجود آمد ، یعنی اینها یک سعه نظر و یک روشنفکری فوق العاده داشتند که بسیاری از کارهائی که کردند امروز اسباب افتخار دنیای اسلام است . مسئله " الملک عقیم " و اینکه مأمون به خاطر ملک و سلطنت بر ضد عقیده خودش قیام کرد و همان امامی را که به او اعتقاد داشت مسموم کرد یک مطلب است ، و سایر قسمتها مطلب دیگر . به هر حال اگر واقعا مطلب این باشد که مسئله ولایتعهد ابتکار فضل بن سهل بوده و فضل بن سهل نیز همین طور که قرائن نشان میدهد [ سوء نیت داشته است ، در این صورت امام میبایست طرف مأمون را بگیرد ] . روایات ما این مطلب را تأیید میکند که حضرت رضا از فضل بن سهل بیشتر تنفر داشت تا مأمون ، و در مواردی که میان فضل بن سهل و مأمون اختلاف پیش میآمد ، حضرت طرف مأمون را میگرفت . در روایات ما هست که فضل بن سهل و یک نفر