روزی که به خلافت رسیده است ، در مدت این بیست سال هر چه عمل کرده‌ است بر خلاف اسلام عمل کرده است ، این حاکم ، جائر و جابر است ، جور و عدوانش را همه مردم دیدند و می‌بینید ، احکام اسلام را تغییر داده است ، بیت المال مسلمین راحیف و میل می‌کند ، خونهای محترم را ریخته است ، چنین کرده ، چنان کرده ، حالا هم بزرگترین گناه را مرتکب شده است و آن‌ این که بعد از خودش پسر شرابخوار قمار باز سگباز خودش را [ به عنوان‌ ولایتعهد ] تعیین کرده وبه زور سرجای خودش نشانده است ، بر ما لازم است‌ که به اینها اعتراض کنیم ، چون پیغمبر فرمود : « من رأی سلطانا جائرا مستحلا لحرام الله ، ناکثا عهده ، مخالفا لسنة رسول الله ، یعمل فی عباد الله بالاثم و العدوان ، فلم یغیر علیه بفعل و لا قول ، کان حقا علی الله‌ ان یدخله مدخله ، الا و ان هولاء قد لزموا طاعة الشیطان » . . . [١] اگر کسی حاکم ستمگری را به این وضع و آن وضع و با این نشانیها ببیند و اعتراض نکند به عملش یا گفته‌اش ، آنچنان مرتکب گناه شده است که‌ سزاوار است خدا او را به همان عذابی معذب کند که آن حکمران جائر را معذب می‌کند . اما در زمان معاویه در اینکه مطلب بالقوه همینطور بود بحثی نیست . برای خود امام حسن که مسأله محل تردید نبود که معاویه چه‌ ماهیتی دارد ، ولی معاویه در زمان علی علیه السلام معترض بوده است که من‌ فقط می‌خواهم خونخواهی عثمان را بکنم ، و حال می‌گوید من حاضرم به کتاب‌ خدا و به سنت پیغمبر و به سیره خلفای راشدین صد در صد عمل بکنم ، برای‌ خودم جانشین معین نمی‌کنم ، بعد از من خلافت مال

[١] تاریخ طبری ، ج ٧ ص . ٣٠٠