، و همین طور اگر در کربلا به جای امام حسین امام حسن می‌بود جنگی واقع‌ نمی‌شد و مطلب به شکلی خاتمه می‌یافت ؟ یا این مربوط به شرایط مختلف‌ است ، شرایط در زمان امام حسن یک جور ایجاب می‌کرد ، و در زمان امام‌ حسین جور دیگری . برای اینکه راجع به شرایط مختلف بحث بکنیم باید مبحثی‌ را مطرح نماییم ، و معمولا کسانی که بحث کرده‌اند وارد همین مبحث شده‌اند که شرایط زمان امام حسن با شرایط زمان امام حسین اختلاف داشت و واقعا مصلحت اندیشی در زمان امام حسن آنچنان ایجاب می‌کرد و مصلحت اندیشی در زمان امام حسین اینچنین . البته ما هم این مطلب را قبول داریم وبعد هم‌ روی آن بحث می‌کنیم ولی قبل از آنکه این مطلب را بحث بکنیم یک بحث‌ اساسی راجع به دستور اسلام در موضوع جهاد لازم است چون هر دو بر می‌گردد به‌ مسئله جهاد : امام حسن متارکه کرد و صلح نمود وامام حسین متارکه نکرد و صلح ننمود و جنگید . پس ما کلیات اسلام در باب جهاد را بیان می‌کنیم - که ندیده‌ایم کسانی که در باب صلح امام حسن بحث کرده‌اند این جهات را وارد شده باشند - بعد وارد این مسئله می‌شویم که صلح امام حسن روی چه‌ حسابی بوده وجنگ امام حسین روی چه حسابی ؟