لجنمال کردن طرف هست ، منصرف کردن مردم از ناحیه او هست ، علنی کردن‌ باطل بودن او هست ، جامعه را بر ضد او سوق دادن هست ، ولی نه به صورت‌ شمشیر کشیدن . این است که مقتضیات زمان در شکل مبارزه می‌تواند تأثیر بگذارد . هیچوقت مقتضیات زمان در این جهت نمی‌تواند تأثیر داشته باشد که در یک‌ زمان سازش با ظلم جایز نباشد ولی در زمان دیگر سازش با ظلم جایز باشد . خیر ، سازش با ظلم هیچ زمانی و در هیچ مکانی و به هیچ شکلی جایز نیست ، اما شکل مبارزه ممکن است فرق کند . ممکن است مبارزه علنی باشد ، ممکن‌ است مخفیانه و زیر پرده و در استتار باشد . تاریخ ائمه اطهار عموما حکایت می‌کند که همیشه در حال مبارزه بوده‌اند . اگر می‌گویند مبارزه در حال تقیه [ مقصود سکون و بی تحرکی نیست ] . " تقیه " از ماده " وقی‌ " است ، مثل تقوا که از ماده " وقی " است . تقیه معنایش این است : در یک شکل مخفیانه‌ای ، در یک حالت استتاری از خود دفاع کردن ، و به‌ عبارت دیگر سپر به کار بردن ، هر چه بیشتر زدن و هر چه کمتر خوردن ، نه‌ دست از مبارزه برداشتن ، حاشا و کلا . روی این حساب است که ما می‌بینیم‌ همه ائمه اطهار این افتخار را آری این افتخار را - دارند که در زمان‌ خودشان با هیچ خلیفه جوری سازش نکردند و همیشه در حال مبارزه بودند . شما امروز بعد از هزار و سیصد سال - و بیش از هزار و سیصد سال ، یا برای‌ بعضی از ائمه اندکی کمتر : هزار و دویست و پنجاه سال ، هزار و دویست و شصت سال ، هزار و دویست و هفتاد سال - می‌بینید خلفایی نظیر عبدالملک‌ مروان ( از قبل از عبدالملک مروان تا عبدالملک مروان ، اولاد عبدالملک‌ ، پسر