می‌شود ؟ شما این دو را با همدیگر مخلوط می‌کنید . حضرت امیر حاضر نیست‌ یک روز ، معاویه به عنوان نایب او و به عنوان منسوب از قبل او حکومت‌ کند ، ولی امام حسن که نمی‌خواهد معاویه را نایب و جانشین خود قرار دهد ، بلکه می‌خواهد خود کنار برود . صلح امام حسن کنار رفتن است نه متعهد بودن‌ . در متن این قرار داد هیچ اسمی از خلافت برده نشده ، اسمی از امیرالمؤمنین برده نشده ، اسمی از جانشین پیغمبر برده نشده ، سخن این‌ است که ما کنار می‌رویم ، کار به عهده او ، ولی به شرط آنکه این که شخصا صلاحیت ندارد ، کار را درست انجام دهد ، و متعهد شده که درست عمل کند . پس این دو خیلی تفاوت دارد . امیرالمؤمنین گفت من حاضر نیستم یک روز کسی مثل معاویه از طرف من و نایب من در جایی باشد . امام حسن هم حاضر به چنین چیزی نبود ، و شرایط صلح نیز شامل چنین چیزی نیست . سئوال : آیا امیرالمؤمنین راجع به چگونگی برخورد با معاویه ، وصیتی به‌ امام حسن کرده بودند ؟ جواب : یادم نمی‌آید که تا به حال برخورد کرده باشم در وصیتهای حضرت‌ امیر که چیزی راجع به این جهت گفته باشند ، ولی ظاهرا وضع روشن بوده ، اگر در متن تاریخ هم نمانده باشد وضع روشن بوده است . امیرالمؤمنین‌ خودش تا آخر طرفدار جنگ با معاویه بود و حتی همان اواخر هم که وضع‌ امیرالمؤمنین نابسامان بود باز چیزی که امیرالمؤمنین را ناراحت می‌داشت‌ وضع معاویه بود و معتقد بود که باید با معاویه جنگید تا او را از میان‌ برد . شهادت امیرالمؤمنین مانع جنگ جدید با معاویه شد . آن خطبه معروفی‌ که در نهج البلاغه