جواب: بنابر احتياط واجب، بطورى كه بسيارى از بزرگان گفته‌اند، در غير شرب خمر قتل در مرتبه چهارم انجام مى‌گيرد و اين مسأله مربوط به عنوان «مفسد فى الارض» نيست؛ بلكه نصوص خاصّه‌اى درباره آن وارد شده است.

ه-) آيا حدّ محارب و مفسد فى الارض از قوانين امضايى است، يا از قوانين تأسيسى اسلام مى‌باشد؟

جواب: ظاهر اين است كه از قوانين تأسيسى است؛ ولى بطور اجمال در بعضى از قوانين عقلا نمونه‌هايى از آن ديده مى‌شود.

سؤال ١٤٤٤- در نوع كتب فقهى تعريف جامع و مانعى، كه اركان و عناصر تشكيل‌دهنده موضوع را مشخّص نمايد، در مورد جرم «محاربه و افساد فى الارض» ذكر نشده است و ابهام در اين مورد به قوانين مصوّب جمهورى اسلامى نيز سرايت نموده و شمول و عدم شمول اين موضوع نسبت به برخى مصاديق مورد ابهام است.

از طرفى بسيارى از فقها در مورد تعريف رايج" من شهر السّيف لإخافة النّاس" در خصوص تشهير سيف، الغاى خصوصيّت نموده و ملاك محاربه را" اخافه النّاس" يا" سلب امنيّت عمومى" دانسته‌اند؛ با توجه به اين نكته استدعا مى‌شود نظر مبارك را در مورد شمول عنوان" محاربه" و" افساد فى الارض" در خصوص اشخاص يا باندهايى كه با ارتكاب اعمالى نظير" هواپيماربايى"،" آشوب و شرارت"،" دزديدن كودكان خردسال"،" اسيدپاشى" و نظاير آن، كه موجب ايجاد ناامنى و اضطراب در جامعه مى‌شود، بيان فرماييد. به عبارت ديگر آيا شخص يا گروهى كه با ارتكاب هر يك از اعمال فوق الذّكر و نظاير آن موجب وحشت و ناامنى عمومى شود، به عنوان" محارب" قابل مجازات مى‌باشند؟

جواب: كسانى كه به خاطر تكرار يكى از جنايات بالا سبب ناامنى و خوف اجتماعى شوند، مصداق مفسد هستند؛ ولى عنوان محارب مشروط به كشيدن اسلحه به روى مردم است.

سؤال ١٤٤٥- بسيارى از اوقات، مؤمنين در بين خود شخصى را پيدا مى‌كنند كه براى اجانب جاسوسى مى‌كند و گاهى اين عمل كثيف باعث ضررهاى سنگينى بر مسلمانان مى‌شود. آيا كشتن چنين شخصى جايز است؟

جواب: اين كار جايز نيست؛ مگر اين كه از مصاديق «مفسد فى الارض» باشد كه البتّه تشخيص اين مسأله و اجراى حكم تنها بر عهده حاكم شرع است.

سؤال ١٤٤٦- لطفاً به سؤالات زير پاسخ دهيد:

الف) در حدّ محارب، تبديلِ «تبعيد» به «حبس در تبعيد» را جايز مى‌دانيد؟

جواب: حكم همان تبعيد است، نه «حبس در تبعيد» و نه «حبس»؛ مگر در جايى كه تبعيد مفسده‌اى دارد، يا سبب فرار مجرم مى‌شود.

ب) حدّ اقل و حدّ اكثر تبعيد در محاربه چند سال است؟

جواب: احتياط آن است كه كمتر از يك سال نباشد و بيش از آن دليلى بر جواز ندارد.

سؤال ١٤٤٧- توبه محارب در مجازات چه تأثيرى دارد؟

جواب: اگر قبل از دستگيرى توبه كند و اثر آن ظاهر شود مجازات او برطرف خواهد شد.

سؤال ١٤٤٨- آيا در صدق محاربه، كشيدن سلاح شرط است، يا اين كه تجهيز سلاح (يعنى مسلّح بودن به سلاح آشكار) يا حمل سلاح (مسلّح بودن به سلاح مخفى) نيز از مصاديق محاربه است؟

جواب: در محاربه تجريد و تجهيز سلاح به عنوان ترسانيدن مردم شرط است.

سؤال ١٤٤٩- فردى نقشه ربودن شخصى را به منظور اخّاذى كشيده، و شخص دوّم‌