استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٠ - فصل چهل و يكم احياى موات

حريم زمين مشترك است، ادّعاى آنها پذيرفته نيست.

سؤال ١٣١٠- منازل عدّه‌اى از رزمندگان در اثر ريزش كوه نابود شده است، با صلاحديد عدّه‌اى از مسئولين دولت جمهورى اسلامى زمينى كه حدود صد سال زراعت نشده و به نام يكى از درباريان زمان طاغوت بوده بين افراد واجد شرايط تقسيم شده است، و به جاى ساختمان به آنها داده‌اند، آيا تملّك زمينهاى مذكور مجاز است؟

جواب: اگر زمين موات بوده است كسى مالك آن مى‌شود كه آن را آباد كند (مثلًا خانه بسازد) و اگر سابقاً آباد بوده تعلّق به مالك سابق دارد و اجازه او لازم است؛ مگر اين كه او از طريق غصب بر آن مسلّط شده باشد و صاحب اصلى معلوم نباشد، كه بايد با اجازه حاكم شرع به نيازمندان داد.

سؤال ١٣١١- آيا انسان مى‌تواند مراتع و چراگاههاى عمومى را احيا كند؟

جواب: در حكومت اسلامى بايد از مقامات مسئول اجازه گرفته شود.

سؤال ١٣١٢- قطعه زمينى خريدارى و به قطعات كوچكتر تقسيم شده و كوچه‌اى بن‌بست از همين زمين براى عبور و مرور در نظر گرفته شده است، در رابطه با اين كوچه سؤالات زير مطرح است:

الف) مالكين كوچه بن بست چه كسانى هستند؟

جواب: معمولًا مالك كوچه بن‌بست كسى است كه درِ خانه‌اش در آن كوچه بازشده است.

ب) كسانى كه فقط ديوار خانه آنها در مجاورت كوچه بن‌بست مى‌باشد و محلّ عبورشان از جاى ديگرى است، آيا مى‌توانند از كوچه بن‌بست فوق‌الذكر نيز درى براى عبور و مرور باز كنند؟

جواب: نمى‌توانند؛ مگر اين كه عرف محل اقتضا كند.

ج) با فرض اين كه مالكين كوچه بن‌بست مذكور كسانى باشند كه كوچه بن‌بست‌