استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٥ - رباى قرضى

محسوب نمى‌شود؛ ولى اگر جنبه صورى دارد و ظاهراً براى فرار از رباست جايز نيست.

سؤال ٨٦٧- شخصى قرض ربوى گرفته و اصل آن را پرداخته است، لكن مقدارى از سود آن را هنوز نپرداخته، آيا مى‌تواند سود آن را نپردازد؟ و آيا مى‌تواند مقدار سودى را كه پرداخته به عنوان تقاص از اموال رباگيرنده بردارد؟

جواب: اگر جنبه ربا داشته (نه مضاربه) پرداختن سود جنبه شرعى ندارد، و مى‌تواند از آن سرباز زند، و تقاصّ از اموال رباگيرنده با اجازه حاكم شرع جايز است.

سؤال ٨٦٨- لطفاً جواب سؤالات سه‌گانه زير را مرقوم فرماييد:

الف) آيا در شرايط تورّمى مى‌توان به ميزان كمتر يا همان ميزان ارزش پول از دست رفته، اضافه بر مقدار كمى پول، دريافت نمود؟

توضيح اين كه: قرض اسكناس، تمليك مقدارى معيّن از قدرت خريد خواهد بود كه بايد به همان ميزان مسترد گردد. به عبارتى ديگر قرض‌گيرنده بموجب قرارداد و قرض متعهّد به پرداخت همان ميزان قدرت خريد دريافتى در سررسيد قرض مى‌باشد، هرچند آن ميزان قدرت خريد دريافتى در مبلغ بيشترى اسكناس عينيّت خارجى يابد.

علاوه بر اين وام‌دهنده در اين قرارداد منفعتى كسب نكرده است تا ربا محسوب شود.

به بيان ديگر، هر زيادتى، منفعت نيست؛ يعنى افزايش مقدارى اسكناس يا هر واحد پولى ديگر بدون افزايش قدرت خريد، ايجاد منفعت نخواهد بود، بلكه تساوى بين ارزش پرداختى (عوض) و ارزش دريافتى محقّق مى‌سازد. بنابراين اگر كسى بخواهد مثلًا ١٠٠٠ ريال قرض دهد. اين مقدار پول در ٦ ماه ديگر برابر ٧٠٠ ريال خواهد بود، پس قرض دهنده هنگام تحويل ٣٠٠ ريال از قدرت خريد خود را نيز از