تقرير دلالت اين آيه بر حجّيت خبر واحد ، قبلاً گذشت . بر اين تقرير ، اشكالاتى وارد شده است . برخى از اصوليان نيز ظاهرا به دليل اين كه ناتمامى دلالت آيه بر مطلوب با اندكى تأمّل روشن است ، به آن نپرداخته اند . [١] شيخ انصارى دو اشكال بر دلالت آيه وارد مى كند : اوّل اين كه معناى اُذُن ، كسى است كه آنچه را مى شنود ، سريعا تصديق و باور مى كند ، نه اين كه تعبّدا بدان عمل كند . دوم اين كه مراد از تصديق در اين جا اين نيست كه همه آثار واقع را بر آنچه مى شنود ، بار كند ؛ زيرا در آيه ، ستايش پيامبر اكرم به اين وصف ، به عنوان خير و رحمت براى مردم تلقّى شده است . اگر به هر چه مى شنود ، ترتيب آثار واقع بدهد ، خير و رحمت براى همه نمى شود ، مثل اين كه كسى خبر از ارتكاب جرم ديگرى دهد ؛ اگر به صِرف شنيدن اين خبر ، پيامبر اكرم مجازات را اجرا كند ، رحمت و خير براى همه نمى شود . پس مراد اين است كه پيامبر اكرم به مردم خوش بين است و در برابر خبر دادن آنها با انكار و تكذيب برخورد نمى كند . [٢] ٢ . روايات براى حجّيت خبر واحد به روايات فراوانى استدلال شده است . [٣] در جامع أحاديث الشيعة ـ كه ظاهرا كوشش بر جمع آورى همه اين روايات شده است ـ ١٢٦ روايت از منابع مختلف گِرد آمده است . [٤] برخى از اصوليان معاصر ، اين روايات را

[١] مانند : محقّق نايينى در فوائد الأصول و شهيد صدر در مباحث الأصول .[٢] الرسائل ، ص٨٤ به بعد ؛ كفاية الأصول ، ج٢ ، ص٩٧ ؛ فوائد الأصول ، ج٣ ، ص١٨٩به بعد ؛ نهاية الأفكار ، ص١٣٢ به بعد (القسم الاوّل من جزء الثالث) ، مصباح الأصول ، ج٢ ، ص١٩١ به بعد ؛ أنوار الهداية ، ج١ ، ص٣١٠ به بعد .[٣] الرسائل ، ص٨٣ . نيز ، ر .ك : كفاية الأصول ، ج٢ ، ص٩٦ ؛ نهاية الافكار ، ص١٣١ (القسم الأول من الجزء الثالث) ؛ مصباح الأصول ، ج٢ ، ص١٩٠ .[٤] جامع أحاديث الشيعة ، ج ١ ، ص ٢٦٩ ـ ٣٠٧ .