راه ديگر براى ارزشيابى سند روايات بر محور اعتماد بر رجال ، پيجويى احوال يك به يك راويان است و در واقع ، غالب تحقيقات و بررسى هاى رجالى بر روى هر يك از افراد راوى است . به همين دليل ، مباحث قابل ارائه حالت جزئى دارد ؛ امّا از دو جهت ، درباره قضاياى جزئى رجالى مى توان بحث كلّى كرد . اين مباحث كلّى است كه مى تواند به آن قضاياى جزئى جهت و مبنا بخشد . يك دسته مباحث كلّى درباره شيوه هاى بررسى جزئى رجالى رقم مى خورد . شيوه بررسى رجالى جزئى ، خود حالت كلّى دارد ؛ يعنى درباره هر يك از افراد راوى ممكن است شيوه اتّخاذ شده ، اعمال گردد . مثلاً براى يافتن حال راوى از جهت اعتبار و عدم اعتبار او (حجّت رجالى) ، يك شيوه اين است كه به توثيق هاى خاصّ رجاليان مراجعه شود و گفته آنها معيار اعتبار و عدم اعتبار واقع شود . يك شيوه اين است كه به سند روايت هاى او مراجعه گردد و موقعيت او دربين راويان اخبار به دست آيد . شيوه ديگر اين كه به متن روايات او نظر شود و ارزش و اعتبار او بررسى گردد . ممكن است مجموعه اى از اين شيوه ها نيز خود شيوه اى باشد كه در آن از سر جمع بررسى هاى سندى ، متنى و گفته هاى رجالى نتيجه اى حاصل گردد . دسته ديگر از مباحث كلّى درباره بررسى هاى رجالى جزئى ، بررسى مبانى اعتبار دسته اوّل از مباحث كلّى ، يعنى شيوه هاى ارزشيابى افراد راوى است . دسته دوم از اين مباحث ، ضمن فصل سوم اين بخش ، به همراه توضيحات مقدّماتى درباره شناخت كلّى آنها خواهد آمد . امّا دسته اول از مباحث كلّى ، يعنى

[١] معجم رجال الحديث ، ج١ ، ص٧٩ .[٢] همان جا .[٣] وسائل الشيعة ، ج١٨ ، ص٢٨٨ (أبواب الشهادات ، باب ٤١ ، ح١) .[٤] بر گرفته از درس هاى استاد معظم ، آية اللّه ميرزا جواد تبريزى (مدّ ظلّه) .[٥] ر . ك : ص ٤٩ .[٦] معجم رجال الحديث ، ج ١ ، ص ٥٧ و ٧٥ ـ ٨٣ .