همچنان كه در آغاز اين گفتار اشاره شد ، در اين قسمت به دليل انسداد در اعتبار آراى رجالى توجّه شده است . در واقع ، تنگناهاى اثبات حجّيت اقوال كسانى كه درباره اوصاف رجالى راويان سخن گفته اند و نيز راه هاى كلّى اثبات اوصاف راويان يا كتاب هاى خاصّ روايى ، زمينه ساز راهيابى اين دليل در رجال شده است . در فصل اوّل اين بخش كه شيوه هاى ارزشيابى رجالى را بررسى مى كرديم ، با اين تنگناها آشنا شديم . اشكال در برخى مبانى رجالى نيز ـ كه در اين فصل بررسى كرديم ـ زمينه بيشترى فراهم مى كند . اين زمينه ها در راستاى فراهم كردن مقدمه اوّل از مقدّمات دليل انسداد قرار مى گيرد . بنا بر اين ، يك چالش فهم در تطبيق دليل انسداد براى استفاده در مبانى رجالى ، بررسى تمام بودن همين مقدمه در رجال است . چالش ديگرى هم فرا روى ما هست . مى دانيم كه هدف دليل انسداد ، دست و پا كردن حجّيت براى دسته اى از احكام است ؛ احكامى كه ظنّ مطلق مجتهد جامعِ شرايط به آن تعلّق گرفته باشد . رأى رجالى حكم شرعى نيست ؛ بلكه در طريق استنباط حكم شرعى به آن نياز است . پس اگر انسداد و بسته بودن راه خاصّى براى به دست آوردن رأى رجالى وجود داشته باشد ، در چارچوب دليل انسداد ، فقط به اندازه اى نتيجه مى دهد كه بسته بودن راه به خود حكم شرعى بينجامد ؛ ولى در صورتى كه با وجود بسته بودن راه به رأى رجالى معتبر راهيابى به خود احكام شرع

[١] ر .ك : الرسائل ، ص١١٢ ؛ كفاية الأصول ، ج٢ ، ص١١٦ ؛ فوائد الأصول ، ج٣ ، ص٢٢٨ ؛ نهاية الأفكار ، ص١٤٩ (الجزء الثالث من القسم الأول) ؛ أنوار الهداية ، ج١ ، ص٣٤٨ ؛ مصباح الأصول ، ج٢ ، ص٢٢٦ ؛ بحوث في الأصول ، ج٤ ، ص٤٣٢ .