عادتاً نتوان پذيرفت . [١] بحث هاى عميق و طويل درباره حجّيت خبر واحد ، در اصول فقه صورت گرفته است . سيّد مرتضى و شيخ طوسى ، با شيوه اى تقريباً مشابه ، ولى با نظرهاى متفاوت،در حجّيت خبر واحد سخن رانده اند . [٢] تا امروز نيز اين بحث،بخش مهمّى از اصول فقه را در برمى گيرد . پيكره اصلى اين بحث را دو قسمت ادلّه نفى حجّيت خبر واحد و ادلّه حجّيت آن تشكيل مى دهند . در هر دو قسمت ، ادلّه عقلى ، عقلايى و نقلى مطرح و نقد شده است. در همه اين مباحث، هدف اصلى، بررسى خبرهايى است كه از معصوم عليه السلام ، با واسطه يا بى واسطه ، احكام كلّى شرعى را نقل مى كنند ، به گونه اى كه وقتى گفته مى شود خبر واحد ، چنين خبرى به نظر مى آيد ؛ اما موضوع همه ادلّه طرفين و شرايط حجّيت خبر واحد ، به خبرى كه از معصوم عليه السلاماست و متعلَّق آن احكام كلّى شرعى است ، اختصاص ندارد ؛ بلكه لا اقل برخى از ادلّه كه به آنها اشاره خواهيم كرد ، مطلق اِخبار را ، چه از حكم و چه از موضوع ، كه شامل شهادت هم مى شود ، مورد نظر دارد . از اين رو ، در اين جا همراه با جايگاه خبر واحد ، در واقع جايگاه عناوينى مانند : شهادت ، اِخبار و ... هم روشن خواهد شد . لازم است اين نكته در سراسر اين بحث ، مورد عنايت باشد تا احياناً گمان نرود نگارنده عناوينى مانند : خبر واحد ، شهادت ، مطلق اِخبار و ... را در هم آميخته است و احكام يكى را به ديگرى ، بدون دليل ، سرايت داده است . گفته شده كه نظر غالب علماى اسلام بر حجّيت خبر واحد است ، هر چند در شرايط حجّيت ، اختلاف است [٣] شرايطى مانند : عدالت شرعى براى راوى ، [٤] و ... . [٥]

[١] همان ، ص ١٢ .[٢] الذريعة إلى أصول الشريعة ، سيّد مرتضى علم الهدى ، ص ١ به بعد ؛ عدة الأصول ، ج ١ ، ص ٦٣ به بعد .[٣] الأصول العامة للفقه المقارن ، السيد محمد تقي الحكيم ، ص ١٩٨ .[٤] مباحث الأصول (تقرير سيد كاظم حسينى حائرى) ، ص ٥٧٧ (الجزء الثاني من القسم الثاني) .حصول ظنّ شخصى يا وثوق از خبر دادن او همان ، ص ٥٧٣ به بعد ؛ الرسائل ، الأنصاري ، ص ٨٤ .[٥] عدّة الأصول ، ج ١ ، ص ١٠٠ و ١٢٦ .