ارزشيابى حديث را ندارد . اين مبنا و مانند آن كه ممكن است در تاريخچه مبانى رجالى اهل سنت ديده شود ، براى ما كه در چارچوب ديدگاه هاى كلّى و مسلّم شيعه سخن مى گوييم ، قابل بحث نيست . البته اين مبنا را در همان بحث تاريخى از زبان برخى از صاحب نظران از خود اهل سنّت نيز به نقد كشيده ايم . با اين چارچوب و با نگاه به همه مباحث مطرح شده در بخش هاى اوّل و دوم ، تلاش مى كنيم مبانى حجّيت و اعتبار روش هاى ارزشيابى در سند احاديث را در اين جا بررسى كنيم . در اين بررسى ، پنج مبنا و هر مبنايى طى يك گفتار ، بررسى خواهد شد . ابتدا جايگاه حجّيت «خبر واحد» را در مبانى ارزشيابى مورد تحقيق قرار مى دهيم . موضوع بحث در اين گفتار ، مطلقِ خبر است ؛ چه در موضوعات ، چه در احكام . از اين رو ، طى آن در واقع جايگاه شهادت را هم به عنوان يك مبنا مورد بررسى قرار خواهيم داد . در گفتار دوم به اعتبار قول اهل خبر به عنوان يك مبناى ديگر مى پردازيم . در گفتار سوم ، جايگاه شهرت را بررسى خواهيم كرد و در گفتار چهارم ، به دليل انسداد به عنوان چهارمين مبنا خواهيم پرداخت و در نهايت ، در گفتار پنجم به وثوق عقلايى همچون يك مبناى رجالى رسيدگى مى كند ، كه به نحوى تكميل گفتار چهارم است .

گفتار اوّل : جايگاه حجيّت خبر واحد در مبانى رجال

خبر واحد ، يكى از مباحث مهم اصول فقه است ؛ امّا در درايه و رجال نيز مطرح است و كاربرد فراوان دارد . اقوال و آراى متفاوت در حجّيت و شرايط حجّيت خبر واحد ، به عنوان يك مبنا در رجال ، آثار متفاوتى دارد كه إن شاء اللّه ، اين آثار را در بحث «جايگاه رجالى حجّيت خبر واحد» مورد اشاره قرار مى دهيم . از اين رو ، يكى از مبانى رجالى قابل بحث ، حجيّت و شرايط حجيّت خبر واحد است . پيش از اين ، چه در بررسى تاريخى و چه در بررسى شيوه هاى ارزشيابى ، كاربرد مبناى حجيّت خبر واحد را ديديم ؛ از جمله