مبانى حجّيت آراى رجالى - صرّامى، سيف اللّه - الصفحة ١٠٣
بنا بر اين، پيگيرى سخن در اين گفتار نيز در دوقسمت خواهد بود: قسمت اوّل، مربوط به اعتماد بر رجال با عناوين كلّى است و قسمت دوم، اعتماد بر رجال با عناوين خاص وشخصى. البته بحث هاى طولانى تر علمى و كلّى در همان قسمت اوّل آمده است؛ زيرا در اين قسمت است كه در واقع با گزاره هايى كلّى رو به رو هستيم كه مى بايد صحّت و سقم آنها را بسنجيم. امّا در قسمت دوم، صرفاً به گزارش كارى مى پردازيم كه پژوهشگر در احوال راويان از جهت اعتماد و عدم اعتماد بر نقل راوى ممكن است انجام دهد. البته مبانى شيوه هايى كه پژوهشگر اين راه به آن عمل مى كند، به عنوان قضاياى كلّى در فصل سوم مورد بحث قرار مى گيرد.
١. اعتماد بر رجال با عناوين كلّى (توثيقات عامّه)
دسته اى از عناوين كلّى در بين رجاليان مورد بحث است كه در ذيل آنها اعتبار تعدادى از راويان بررسى مى شود. در اين مباحث، بيش از اعتبار خود افراد، اين عناوين كلّى مورد بحث قرار مى گيرد. براى مثال ، در ذيل اصحاب اجماع، اعتبار خود افراد اين عنوان مورد بحث نيست؛ بلكه فراتر از آن، مثلاً اعتبار هر راوى اى كه يكى از اين افراد از وى نقل كند ، مورد نظر است . از اين عناوين، گاهى با تعبير «توثيقات عامّه» ياد مى شود. در اين قسمت، به بررسى اين عناوين مى پردازيم.
١ ـ ١. اصحاب اجماع
از كشّى، رجالى معروف، در اختيار معرفة الرجال ، درباره تعدادى از راويان، عبارت هايى نقل شده كه محور بحث معروفى تحت عنوان «اصحاب اجماع» قرار گرفته است. بنا بر برخى از مبانى در بحث اصحاب اجماع، احاديث فراوانى از حالت ضعف و ارسال خارج شده و در شمار روايات معتبر درمى آيد . [١] براى تدوين
[١] مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ٧٥٧.[٢] اختيار معرفة الرجال، ج ٢ ، ص ٥٠٧.[٣] همان، ص ٦٧٣.[٤] همان، ص ٨٣٠.[٥] مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ٧٥٧.[٦] كلّيات فى علم الرجال، ص ١٧٥.[٧] مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ٧٥٧.مشكل را حل نمى كند؛ زيرا به قول نجاشى، كتاب رجال الكشّى، حاوى اغلاط فراوان بوده است .