بر ابراهيم بن هاشم و احمد بن محمّد ، راوى / مؤلّف ديگرى را هم بايد افزود و او سهل بن زياد رازى است [٢] كه احمد بن محمّد بن عيسى ، او را به اتّهام «غلوّ و كذب» ، از قم به رى رانده بود . [٣] كلينى ، هشت روايت از روايات «مسائل» را به واسطه «عدّه»اى از مشايخش [٤] از او نقل مى كند . [٥] سهل از اين هشت روايت ، سه روايت را از ابو نصر بزنطى و عبدالرحمان بن ابى نجران [٦] و باقى را از حسن بن محبوب ، روايت كرده است.

٣ . دو مؤلّف متقدّم: حمّاد بن عيسى و حسن بن محبوب

چنان كه از سلسله اسناد روايات «مسائل» در الكافى بر مى آيد ، دو راوى (مؤلّف) ديگر (پيش از على بن ابراهيم قمى و احمد بن محمّد بن عيسى اشعرى) را براى روايات «مسائل» مى توان در نظر گرفت :

يك . حمّاد بن عيسى [٧]

كلينى از طريق على بن ابراهيم ، ٢٧ روايتِ «مسائل» ، [٨] و از طريق محمّد بن يحيى ،

[١] ر .ك : خاتمة مستدرك الوسائل ، ج ٣ ، ص ٥٠٩ .[٢] درباره او ، ر .ك : فهرست أسماء مصنّفى الشيعة ، ص ١٨٥ ؛ الفهرست ، ص ١٤٢ .[٣] فهرست أسماء مصنّفى الشيعه ، ص ١٨٥ .[٤] جز روايت ٢٧ كه كلينى ، آن را تنها از طريق على بن محمّد ، كه شيخِ كلينى در روايت «كتاب النوادر» سهل بوده (ر .ك : همان جا) ، روايت كرده است .[٥] بدين ترتيب : ١٧ ، ٢٧ ، ٤٧ ، ٥٢ ، ٥٣ ، ٨٠ ، ٨٢ و ٨٦ . روايات ٨٠ و ٨٦ را ابراهيم بن هاشم نيز از حسن بن محبوب روايت كرده است .[٦] ٢٧ (از بزنطى) ، ٨٢ (از عبد الرحمان) ، ٥٣ (از هر دو) .[٧] درباره او ، ر .ك : فهرست أسماء مصنّفى الشيعة ، ص ١٤٢ ـ ١٤٣ ؛ الفهرست ، ص ١١٥ ـ ١١٦ .[٨] بدين ترتيب : ٩ ، ١٣ ، ١٤ ، ١٥ ، ٢٠ ، ٢٣ ، ٢٨ ، ٢٩ ، ٣٣ ، ٣٤ ، ٣٥ ، ٣٦ ، ٣٩ ، ٤١ ، ٤٣ ، ٤٤ ، ٤٩ ، ٥٠ ، ٦٠ ، ٦٦ ، ٦٩ ، ٧١ ، ٧٥ ، ٧٨ ، ٧٩ ، ٨٧ و ٩٣ .