مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٣٤
شيخ طوسى ، كتاب نوادر الحكمة را كه شامل بيست و دو كتاب و اغلب در موضوعات فقهى است ، از آثار او بر مى شمرد . [١] نجاشى در توصيف اين كتاب مى نويسد : نوادر الحكمة كتابى نيك و بزرگ است . قمى ها آن را با عنوان «دبّة شبيب» مى شناسند ... . در قم ، شخصى بوده به نام شبيب . اين شخص ، ظرفى چندخانه داشته و هر نوع روغنى كه مردم مى خواسته اند ، از آن ظرف به آنان مى داده است . [٢] نگاشته ديگرى كه ابن نديم به آن اشاره مى كند ، كتاب الجامع است كه آن نيز شامل ابوابى در فقه است ؛ [٣] امّا آقابزرگ طهرانى چنين حدس زده كه كتاب الجامع همان نوادر الحكمة اشعرى است [٤] و نقل ابن طاووس از آن ، به واسطه كتاب المرشد شيخ صدوق است . [٥] به هر حال ، مسلّم است كه وى كتابى در ابواب فقهى داشته و آن ، از منابع كتاب من لايحضره الفقيه بوده است . نمونه هاى ديگرى از روايات او در كتب ديگرى نظير إعلام الورى ، مختصر بصائر الدرجات و ... آمده است . [٦] ٢٧ . الجامع الكبير فى الفقه ، ابراهيم بن محمّد بن سعيد بن هلال بن عاصم بن سعد بن مسعود الثقفى (م ٢٨٣ ق) ، مورّخ ، محدّث ، مفسّر و فقيه امامى . نياى چهارم وى ، سعد بن مسعود ، عموى مختار ثقفى ، از جانب اميرمؤمنان عليه السلام والى مدائن بوده است .
[١] الفهرست ، طوسى ، ص ٢٢١ .[٢] رجال النجاشى ، ص ٣٤٨ ـ ٣٤٩ . گفتنى است كه «دبّه» ، ظرفى شيشه اى است كه در آن ، روغن نگهدارى مى كنند (المعجم الوسيط ، ذيل ماده دبّ) .[٣] الفهرست ، ابن نديم ، ص ٢٧٧ .[٤] الذريعة ، ج ٥ ، ص ٢٩ .[٥] إقبال الأعمال ، ج ٣ ، ص ٢٦٣ .[٦] ر .ك : كتاب خانه ابن طاووس ، ص ٣٢٣ و ٣٢٤ .