داده اند ، اصل مذكور ، همان كتاب الديات وى است ؛ [١] امّا درباره «جامع» او آگاهى اى در دست نيست . ٣ . كتاب مبوّب فى الحلال و الحرام ، محمّد بن على بن ابى شعبة حلبى (م ١٤٨ ق) ، مشهورترين فقيه خاندان آل ابى شعبة [٢] و از فقهاى برجسته كوفه . نجاشى وى را ثقه دانسته است . [٣] از آثار ديگر او كتاب التفسير است [٤] كه ابن عقده (م ٣٣٣ ق) به دو واسطه از آن روايت مى كند . [٥] در واقع ، بخش عمده كتاب عبد اللّه بن مُسكان ، درباره حلال و حرام ، از كتاب مبوّب حلبى بوده كه ابن مسكان ، نكاتى را به آن افزوده است . [٦] ٤ . جامع [٧] يا اصل ، عبيد اللّه بن على بن ابى شعبة حلبى (م ١٤٨ ق) ، بزرگ خاندان آل ابى شعبه [٨] و از شخصيت هاى برجسته كوفه در ميانه قرن دوم كه به سبب روابط تجارى با حلب ، نسبت حلبى داشتند . [٩] گفته اند اين اثر ، نخستين كتاب فقهى منظّم و جامع است كه در شيعه تأليف شده [١٠] و داراى ابواب مختلف فقهى بوده است . [١١] اين كتاب ، از زمره مصنّفات به شمار مى رود و اطلاق اصل ، به جهت اعتماد به آن و نيز عرضه بر امام صادق عليه السلام و تمجيد آن حضرت بوده است . [١٢]

[١] الذريعة ، ج ٢ ، ص ١٥٩ .[٢] معجم رجال الحديث ، ج ٢٤ ، ص ١٠١ .[٣] رجال النجاشى ، ص ٣٢٥ .[٤] همان جا .[٥] الذريعة ، ج ٤ ، ص ٢٤٠ .[٦] رجال النجاشى ، ص ٢١٤ .[٧] مستدركات علم رجال الحديث ، ج ٨ ، ص ٣٦٩ .[٨] الفوائد الرجالية ، ج ١ ، ص ٢٢٠ .[٩] رجال النجاشى ، ص ٢٣٠ .[١٠] رجال البرقى ، ص ٢٣ .[١١] رجال النجاشى ، ص ٣٦٦. نجاشى در توصيف كتاب محمّد بن عبد اللّه بن عمرو مى گويد: «له نسخة تشبه كتاب الحلبى مبوّبة كبيرة» .[١٢] الفهرست ، طوسى ، ص ١٧٤؛ الذريعة ، ج ٢٦ ، ص ٤٨ .