مجموعه مقالات فارسي کنگره بين المللي ثقة الاسلام کليني - مجموعه مؤلفان - الصفحة ٩١

ابن سماعه ، از واقفيانى است كه درباره او گفته اند : «كان يعاند فى الوقف و يتعصّب» . [١] وى ، بر پايه داستانى كه نجاشى آورده است ، با امام هادى عليه السلام نيز سر دشمنى داشته است . [٢] كلينى رحمه الله در چند جا ، ديدگاه هاى ابن سماعه را در تفسير حديثى فقهى [٣] يا روايت حكمى شناخته شده ميان شيعه در يك موضوع ، [٤] يا چگونگى روايت يك حديث [٥] آورده است كه به روشنى ، نشان مى دهد كه از كتاب هاى وى گزارش شده است. گفتنى است كه تعداد روايت هاى كلينى از كتاب هاى ابن سماعه ، با واسطه حميد بن زياد ، بيش از ٢٥٠ روايت است. تا اين پايه از كتاب هاى يك واقفى بسيار متعصّب ، گزارش كردن به چه معناست و ما را به چه نتيجه اى مى رساند ؟ كلينى ، از كتاب هاى معلّى بن محمّد بصرى نيز سود برده است. براى نمونه در كتاب الحجّة ، روايت هاى فراوانى از وى به چشم مى خورند. به نوشته استاد محمّد جواد شبيرى زنجانى ، روايت هاى وى در كتاب الحجّة همگى درباره آيات ولايت اند ؛ [٦] لذا به احتمال زياد ، از كتاب التفسير يا كتاب الامامة وى گرفته شده است . اكنون بيفزاييم كه نجاشى درباره معلّى نوشته است: «مضطرب الحديث و المذهب و كتبه قريبة» . [٧] از ديگر راويانى كه رجاليان ، آنها را تضعيف كرده اند ، ولى كلينى از نگاشته هاى