(با تعبير «سألتُ ابا عبد اللّه ») [١] ، يا يكى از آن دو امام (با تعبير «سألت أحدَهما») [٢] مى پردازد و پاسخ مى شنَود . [٣] از ميان اين ٩٣ روايت ، هفت روايت نخست ، در باب احكام فقهى نيستند ؛ [٤] امّا باقى روايات (٨٦ روايت) ، به ابواب گوناگون فقهى (از طهارة و صلاة تا ديات و شهادات) تعلّق دارند ؛ از اين رو ، عنوان «فى ابواب الحلال والحرام» ـ كه نجاشى در عنوان كتاب محمّد بن مسلم آورده ـ ، بر آنها صدق مى كند . [٥]

[١] شامل ٤١ روايت ، بدين ترتيب : [١] ج ١ ، ص ١٣٣ ؛ [٣] ج ١ ، ص ٢٢٠ ؛ [٤] ج ١ ، ص ٤٢٠ ؛ [٨] ج ٣ ، ص ٢ ؛ [١٠] ج ٣ ، ص ٥٧ ؛ [١١] ج ٣ ، ص ٦٠ ؛ [١٣ ]ج ٣ ، ص ٧٨ ؛ [١٤] ج ٣ ، ص ١٠٠ ؛ [١٥] ج ٣ ، ص ١٧٩ ؛ [١٦] ج ٣ ، ص ١٨٠ ؛ [٢٠] ج ٣ ، ص ٣٥١ ؛ [٢٢ ]ج ٣ ، ص ٣٦٧ ؛ [٢٣] ج ٣ ، ص ٣٧٨ ؛ [٢٤ ]ج ٣ ، ص ٣٨٧ ؛ [٢٦] ج ٣ ، ص ٤١٠ ؛ [٢٨ ]ج ٣ ، ص ٤١٩ ؛ [٢٩] ج ٣ ، ص ٤٣٤ ؛ [٣١] ج ٣ ، ص ٥٠٢ ؛ [٣٣] ج ٣ ، ص ٥١٤ ؛ [٣٤] ج ٣ ، ص ٥١٦ ؛ [٣٥ ]ج ٣ ، ص ٥٢٨ ؛ [٣٦] ج ٣ ، ص ٥٦٨ ؛ [٣٩ ]ج ٤ ، ص ٣٨٢ ؛ [٤٣] ج ٤ ، ص ٥١٦ ؛ [٤٥] ج ٥ ، ص ٢٥٥ ؛ [٤٩ ]ج ٥ ، ص ٤٠٦ ؛ [٥١] ج ٥ ، ص ٤٣٣ ؛ [٥٢ ]ج ٥ ، ص ٤٥٦ ؛ [٥٣] ج ٥ ، ص ٤٥٧ ؛ [٥٥] ج ٥ ، ص ٥٠٤ ؛ [٥٦ ]ج ٥ ، ص ٥٦٧ ؛ [٥٧] ج ٦ ، ص ١٠٧ ؛ [٦٠ ]ج ٦ ، ص ١٤٢ ؛ [٦٩] ج ٦ ، ص ٢٣٣ ؛ [٧١ ]ج ٦ ، ص ٢٣٧ ؛ [٧٤] ج ٦ ، ص ٤٧٥ ؛ [٧٦] ج ٦ ، ص ٥٥٣ ؛ [٧٧] ، ج ٧ ، ص ١٠ ؛ [٧٨ ]ج ٧ ، ص ١٤ ؛ [٧٩ ]ج ٧ ، ص ١٢٠ ؛ [٨٢ ]ج ٧ ، ص ١٦٠ .[٢] شامل چهار روايت ، بدين ترتيب : [١٧] ج ٣ ، ص ١٩٥ ؛ [٢٥] ج ٣ ، ص ٣٩١ ؛ [٤٠] ج ٤ ، ص ٤٢٠ ؛ [٧٠] ج ٦ ، ص ٢٣٤ . تعبير «عن أحدهما» ظاهرا بعدها به دست راويان بعدى ، در مواردى كه نمى دانستند مقصود محمّد بن مسلم از «سألته» امام محمّد باقر عليه السلام است يا امام جعفر صادق عليه السلام ، به كار رفته است . ر .ك : النوادر ، ص ٧٦ و ١١٦ و ١٣١ و ١٣٦ ، كه در سند روايت «عن احدهما» آمده ، ولى در متن روايت «سألته» .[٣] از اين پس ، تا پايان مقاله ، به شماره هايى كه در ميان كروشه براى روايات در سه پانوشت پيشين ياد كرده ام ، ارجاع خواهم داد ؛ همچنين ، ر .ك : پيوست همين مقاله كه در آن سلسله اسناد اين ٩٣ روايت را به ترتيبِ شماره آورده ام .[٤] از اين هفت روايت ، تنها روايت هفتم به نقل از علاء بن رزين است .[٥] البتّه برخى از اين روايات (مانند ٥٦) ، مستقيما به مسائل حلال و حرام مربوط نمى شوند و در ر باب فلسفه احكام يا استنتاج حكم فقهى از قرآن هستند .