است . [١] اين كتاب ، تنها مجموعه اى روايى نيست ؛ بلكه دائرة المعارفى از علوم مختلف است كه در برگيرنده صد كتاب در موضوعات مختلف : فقه ، احكام ، آداب ، علل شرايع و . . . است . از اين كتاب ، آنچه امروز در دست ماست ، تنها يازده كتاب است كه در دو جلد ، به چاپ رسيده است . [٢] المحاسن ، از بهترين كتاب هاى روايى شيعه به شمار مى آيد و برخى اهميت و اعتبار اين كتاب را در رديف كتب اربعه دانسته اند . قاضى نور اللّه شوشترى (م ١٠٩١ ق) در جواب دشمنان شيعه كه منابع شيعيان را منحصر در چهار كتاب مى شمردند ، مى گويد : «اين صحيح نيست و كتاب هاى شيعيان بيش از اين است» . او سپس بخشى از كتاب هاى شيعه را بر مى شمرد و ضمن آنها از كتاب المحاسن برقى نيز نام مى برد . [٣] علّامه مجلسى ، كتاب المحاسن برقى را از اصول معتبره شيعه مى داند . [٤] شيخ صدوق و كلينى نيز بر كتاب المحاسن اعتماد كرده و روايات بسيارى را از آن نقل مى كنند . [٥] شيخ صدوق در آغاز كتاب من لا يحضره الفقيه مى گويد : من احاديث اين كتاب را از منابع مطمئن ، كه در ميان فقهاى شيعه مشهور است و به آن استناد و مراجعه مى كنند ، گرفته ام . . . مانند المحاسن ، نوشته احمد بن ابو عبد اللّه برقى ... . اين كتاب ، از اصول اوّليه شيعه و از كتاب هايى است كه سند من به آنها معروف است . [٦] ٢٥ . كتب ثلاثين يا الفقه المكمّل ، [٧] حسين بن سعيد بن حمّاد كوفى اهوازى

[١] رجال النجاشى ، ص ٧٦ .[٢] اين كتاب ، يك بار در دو جلد ، به كوشش دار الكتب الإسلاميه (قم ، ١٣٧١ ش) منتشر شده است و بار ديگر ، به همّت مجمع جهانى اهل بيت ، تحقيق و در دو جلد به چاپ رسيده است .[٣] مصائب النواصب (به نقل از مقدمه المحاسن ، ج ١ ، ص ١٠) .[٤] بحار الأنوار ، ج ١ ، ص ٢٧ .[٥] مقدمه المحاسن ، ج ١ ، ص ٣ .[٦] كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج ١ ، ص ٤ .[٧] الذريعة ، ج ١٦ ، ص ٢٩٧ .