٢٠ . جامع الفقه ، منذر بن محمّد بن منذر بن سعيد بن ابى الجهم قابوسى . وى از راويان موثّق [١] امام جواد عليه السلام [٢] و از مشهورترين افراد خاندان بزرگ شيعى «ابى الجهم» بوده كه در سده دوم هجرى در كوفه مى زيسته است . [٣] افزون بر جامع ياد شده ، او تأليفاتى در تاريخ داشته است كه عبارت اند از : وفود العرب إلى النبى صلى الله عليه و آله ، كتاب الجمل ، كتاب الصفّين ، كتاب النهروان ، كتاب الغارات . جامع او را احمد بن محمّد بن سعيد همدانى ، مشهور به ابن عقده (م ٣٣٣ ق) روايت كرده است . [٤] ٢١ . الجامع فى الفقه ، على بن محمّد بن شيرة القاسانى ، فقيه و محدّث از اصحاب و امام هادى عليه السلام . [٥] به گفته نجاشى ، وى فقيهى پر نقل و فردى فاضل بوده است ؛ ولى احمد بن محمّد بن عيسى ، بر او خرده گرفته و گفته است كه سخنان و عقايد منكرى را از او شنيده است . شيخ طوسى نيز او را تضعيف كرده است ؛ [٦] ولى نجاشى مى گويد : «در كتاب هاى او آنچه دلالت بر صحّت و درستى اين اتّهام كند ، وجود ندارد!» . [٧] او داراى كتابى كبير با عنوان الجامع فى الفقه بوده و كتاب الصلاة ، كتاب الحج ، كتاب التأديب از ديگر آثار اوست . [٨] ٢٢ . الفقه المكمّل ، ابو سمينه محمّد بن على بن ابراهيم بن موسى ابى جعفر القرشى الصيرفى . اين اثر ، مشتمل بر سى كتاب است [٩] و در آن ، نشانه هاى غلو و تخليط

[١] رجال النجاشى ، ص ٤١٨؛ اختيار معرفة الرجال ، ج ٢ ، ص ٨٣٧ .[٢] رجال الطوسى ، ص ٣٧٨ .[٣] براى آگاهى بيشتر درباره آل أبى الجهم ، ر .ك : دايرة المعارف بزرگ اسلامى ، مدخل «آل أبى الجهم» ؛ الفوائد الرجالية ، ج ١ ، ص ٢٧٢ ـ ٢٧٦ .[٤] رجال النجاشى ، ص ٤١٨ .[٥] نقد الرجال ، ج ٣ ، ص ٢٧٢ ؛ معجم رجال الحديث ، ج ١٣ ، ص ٦٥ .[٦] رجال الطوسى ، ص ٣٨٨ .[٧] رجال النجاشى ، ص ٢٥٥ .[٨] همان جا .[٩] الذريعة ، ج ١٦ ، ص ٢٩٧ .