شيخ محلاتى ، ذيل نام اُمّ محمّد ـ كه كنيه حميده ، مادر امام موسى كاظم عليه السلام است ـ مى گويد : «بانوى حرم امام موسى كاظم عليه السلام است» . در أعيان الشيعة در شرح حال اسحاق بن جعفر بن محمّد عليهماالسلام آمده است : «ظاهرا همان امّ احمد است كه پيش از اين آمد» . [١] نيز ، ذيل نام اسحاق بن جعفر بن محمّد بن على ، آمده است : «اُمّه حميدة البربرية وهى اُم إخوته موسى الإمام ومحمّد الدّيباج» [٢] ؛ مادرش حميده بربرى است كه مادر برادرانش ، امام موسى [كاظم عليه السلام ] و محمّد ديباج است . با مطالعه كتب انساب ، در مى يابيم كه امام صادق عليه السلام فرزندى به نام احمد نداشته است ؛ بلكه احمد فرزند امام كاظم عليه السلام است . اين ، اشتباهى است كه در گفتار شيخ محلّاتى ، رخ داده است ؛ بنا بر اين ، اُمّ محمد ، همان حميده بربرى ، همسر امام صادق عليه السلام و مادر امام كاظم عليه السلام است . در شرح حال اُمّ احمد بن موسى بن جعفر عليهماالسلام ، در الكافى (در كتاب الحجّة) ، گفته شد كه اُمّ احمد ، همسر (مادر فرزند) امام كاظم عليه السلام است . حميده ، از امام صادق و امام كاظم عليهماالسلام روايت كرده و امام صادق عليه السلام از اين بانوى گرامى ، روايت كرده است . احاديث : كلينى در باب «مواليد الأئمّة عليهم السلام » نيز حديثى به نقل از ابو بصير ، از امام صادق عليه السلام آورده كه در آن ، حضرت از قول حميده ، چگونگى ولادت امام موسى بن جعفر عليهماالسلام را بيان مى دارد . در اين روايت ، ابو بصير مى گويد : فدايت شوم ! حميده ، چه خبرى به شما داد؟ امام عليه السلام مى فرمايد : ذكرت أنّه سقط من بطنها حين سقط واضعا يديه على الأرض ، رافعا رأسه إلى السماء . فأخبرتها أنّ ذلك أمارة رسول اللّه وأمارة الوصى من بعده ؛ [٣]

[١] رياحين الشريعة ، ج ٣ ، ص ٤٣٩ .[٢] أعيان الشيعة ، ج ٣ ، ص ٢٦٨ .[٣] الكافى ، ج ١ ، ص ٣٨٥ .