دست نيست . ٦ . كتاب فى الحلال و الحرام ، مسعدة بن زياد ربعى (زنده در ميانه قرن دوم) ، از راويان موثّق امام صادق عليه السلام . اين كتاب ، به صورت موضوعى در ابواب فقه نوشته شده و عبد اللّه بن جعفر حميرى ، از طريق هارون بن مسلم ، آن را نقل كرده است . [١] شيخ آقا بزرگ تهرانى ، اين كتاب را همان «اصل» مسعدة بن زياد معرفى مى نمايد [٢] و ابن طاووس از آن ، با عنوان «كتاب» ياد مى كند . [٣] ٧ . الجامع فى الفقه ، حسن بن صالح بن حىّ (م ١٦٨ ق) ، از اعلام زيديه و فقيه و متكلّم برجسته كوفه . وى معاصر چهار امام شيعه (امام باقر ، امام صادق ، امام كاظم ، امام رضا عليهم السلام ) بوده [٤] و علّامه حلى ، او را از اصحاب امام باقر عليه السلام برشمرده است . [٥] شيخ طوسى ، حديث او را از طريق حسن بن محبوب دريافت كرده است ؛ ولى رواياتى از ابن حىّ به نقل از صادقين عليهماالسلاميافت مى شود كه به طرقى غير از حسن بن محبوب ، روايت شده است . [٦] اهل سنّت ، او را ثقه دانسته و حديثش را پذيرفته اند . [٧] از متقدّمان ، ابن نديم ، تنها كسى است كه به جامع ابن حىّ اشاره كرده [٨] و در منابع شيعى ، وى را از صاحبان اصول برشمرده است ؛ [٩] امّا چنانچه سيّد محسن امين ،

[١] رجال النجاشى ، ص ٤١٥ .[٢] الذريعة ، ج ٢ ، ص ١٦٦ .[٣] كتاب خانه ابن طاووس ، ص ٢٠٥ .[٤] أعيان الشيعة ، ج ٥ ، ص ١١٩ .[٥] خلاصة الأقوال ، ص ٣٣٧ .[٦] ر . ك : ميراث مكتوب شيعه ، ص ٣١٣ .[٧] سير أعلام النبلاء ، ج ٧ ، ص ٣٦٧ . براى آگاهى بيشتر درباره شخصيت ابن حىّ ، ر . ك : اعيان الشيعة ، ج ٥ ، ص ١١٩ ـ ١٢٣ .[٨] الفهرست ، ابن نديم ، ص ٢٢٧ .[٩] ر . ك . الفهرست ، طوسى ، ص ١٠٠؛ معالم العلماء ، ص ٧٠ .